پاسخ رويشي نونهال حرا (Avicennia marina (Forssk.) Vierh.) به سطوح مختلف نور و آبياري در دو پريود زماني در نهالستان

سابقه و هدف: براي كاهش مصرف آب و توليد نهال مناسب حرا در نهالستان، آگاهي كامل از نيازهاي رويشگاهي اين گونه در دو مرحله رويشي و واكنش رويشي نونهال حرا در نهالستان در طول زمان ضرورت دارد. بنابراين هدف از اين تحقيق، بررسي درصد جوانه‎زني و عكس‎العمل رويشي نونهال حرا در نهالستان به سطوح مختلف نور، آبياري و اثرات متقابل آن‎ها در دو دوره رويشي سه‎ماهه مي‎باشد.مواد و روش‎ها: پروپاگول‌ها پس از جمع‎آوري از 30 درخت مادري كاملأ سالم حرا در تابستان 1401، در گلدان‎هاي پلاستيكي در 5 دسته سه‎تايي در قالب طرح آماري فاكتوريل در نهالستان غيرساحلي كشت شد و تيمار آبياري در 4 سطح (دو بار در روز، يك بار در روز، يك روز درميان و دو روز در ميان) و نور در پنج سطح 0، 25، 50، 75 و 100 درصد نور، بر روي پروپاگول‎ها اجرا شد. به منظور بررسي تغيير رفتار رويشي نهال‎ها در طول زمان به نور و رژيم آبياري، قطر يقه، ارتفاع و تعداد برگ نهال پس از دوبرگي شدن، در سه ماهگي و شش ماهگي با استفاده ازكوليس ديجيتال و خط‎كش اندازه‎گيري و از تفاضل دوره‎هاي مختلف، ميزان رويش در هر مرحله محاسبه و با استفاده از آزمون GLM در سطح 95 درصد آناليز شد. يافته‎ها: نتايج نشان داد درصد جوانه‎زني در آبياري دو بار در روز و روزانه و همچنين نور 50 و 75 درصد بيشترين مقدار را نسبت به ساير تيمارها داشت (0.05P≤). سطح برگ در تيمار آبياري دوباردر روز با مقدار 22.83 سانتي‎مترمربع اختلاف معني‎داري با ساير تيمارها داشت. كليه صفات رويشي به‎جز تعداد برگ در سه ماهه اول داراي بيشترين مقدار در سطوح مختلف نور و آبياري بودند و در سه‎ماهه دوم اختلاف رويش در تيمارهاي مختلف كمتر شد. بر طبق نتايج رويش قطري در سه ماهه اول در تيمار آبياري روزانه (0.36 ميلي‎متر) و دو بار در روز (0.41 ميلي‎متر) و سطح نوري 50 درصد (0.32 ميلي‎متر) بيشترين مقدار را داشت در حالي‎كه در سه ماهه دوم ميزان اختلاف رويش قطري در نور 50، 75 و 25 درصد كاهش يافت. همچنين ميزان رويش ارتفاعي در سه ماهه اول در تيماري آبياري دوبار در روز با مقدار 4.75 سانتي‎متر بيشترين مقدار را داشت كه در سه‎ماهه دوم كاهش يافته (2.41 سانتي‎متر) و با تيمار آبياري روزانه با مقدار 2.21 سانتي‎متر در يك گروه قرار گرفتند. رويش ارتفاعي در سه ماهه اول در نور 50 درصد (4.48 سانتي‎متر) و 75 درصد (4.34 سانتي‎متر) بيشترين مقدار را داشتند كه در سه ماهه دوم اين روند تغيير كرد. برخلاف ساير خصوصيات رويشي، تعداد برگ در سه ماهه اول كمتر از سه ماهه دوم بود. نتيجه‌‎گيري: براساس نتايج به‎دست آمده، در سه ماهه اول رويش نهال حرا در نهالستان به سطوح مختلف نوري و آبياري حساس‎تر بوده و واكنش شديدتري به آن‎ها نشان مي‎دهد. بنابراين آبياري و ايجاد سايه مناسب در سه ماهه اول رويش بسيار مهم بوده و بايستي نور 50 درصد و آبياري دوبار در روز در اختيار نهال قرار گيرد تا رويش مطلوبي داشته ياشد ولي در نيمه دوم رويش در نهالستان مي‎توان فاصله آبياري را طولاني‎تر و شدت نور را بيشتر نمود.