واكاوي عوامل مؤثر بر مشاركت كشاورزان در طرح تعادل بخشي آبخوان دشت سروستان (مورد مطالعه بخش كوهنجان)

امروزه خلاء موجود بين توان تأمين آب و رشد فزاينده تقاضا، بحران كم‌آبي را تشديد نموده و اين امر سوء برداشت از منابع آبي زيرزميني و به تبع آن افت سطح تراز آبخوان‌ها را به دنبال داشته است. دشت سروستان در استان فارس نيز در زمره مناطق بحراني از نظر منابع آبي بوده و براي مديريت منابع آبي در اين دشت در طرحي موسوم به طرح تعادل‌بخشي آبخوان، نصب كنتورهاي حجمي در مسير چاه‌هاي آب كشاورزي به عنوان فناوري حوزه مصرف آب پيشنهاد شده است. از اين رو، پژوهش حاضر با هدف شناسايي عوامل مؤثر بر مشاركت در طرح تعادل‌بخشي آبخوان دشت سروستان صورت پذيرفت كه به شيوه پيمايش انجام شد. جامعه‌آماري تحقيق، متشكل از تمامي كشاورزان بهره‌بردار از منابع آب‌هاي زيرزميني بخش كوهنجان شهرستان سروستان بود (1293= N) كه با روش طبقه‌اي تصادفي با انتساب متناسب، 384 نفر از آنان مورد مطالعه قرار گرفت. ابزار گردآوري داده‌ها پرسشنامه‌اي محقق ساخته بود كه روايي آن با كسب نظر متخصصان موضوعي تأييد گرديد. پايايي ابزار سنجش نيز با انجام مطالعه‌ راهنما و محاسبه ضريب آلفاي كرونباخ مورد تائيد قرار گرفت (68/0-90/0). داده‌ها با بهره‌گيري از نرم‌افزار آماري SPSS نسخه 25 پردازش گرديد. بر اساس نتايج آزمون رگرسيون لجستيك، مهم‌ترين عوامل مؤثر بر مشاركت در طرح، درك از لذت، اعتماد و قصد مشاركت بودند. مقايسه متغيرهاي مؤثر بر مشاركت در طرح نشان داد، ميانگين هنجار ذهني، خودپنداشت، نگرش، قصد مشاركت، سطح تحصيلات، درآمد، سطح زير كشت، سطح مالكيت، دور آبياري در بهره‌برداران مشاركت‌پذير در قياس با گروه مشاركت‌گريز به طور معناداري بيشتر بوده است؛ در حالي‌كه ميانگين درك از هزينه، سن، تعداد فرزندان، تعداد افراد تحت تكفل در كشاورزان مشاركت‌پذير نسبت به گروه ديگر به طور معناداري كم‌تر به‌دست آمد. در نهايت راهكارهايي عملياتي براي ارتقاء مشاركت در طرح تعادل‌بخشي آبخوان پيشنهاد گرديده است.