واكاوي عوامل مؤثر بر موفقيت و شكست پژوهش‌هاي فناورانه صنعت آب در ايران

با توجه بحران آب، خشك‌سالي، افزايش جمعيت و كمبود منابع آب متعارف، استفاده از فناوري‌هاي جديد به‌منظور استفاده از آب‌هاي نامتعارف و مديريت مصرف در بخش‌هاي مختلف به‌شدت مورد نياز است. در پژوهش حاضر، به واكاوي عوامل مؤثر بر موفقيت و شكست پژوهش‌هاي فناورانه صنعت آب در ايران با هدف شناسايي دلايل عدم به كارگيري و اجراي طرح‌ها، اختراعات و پژوهش‌هاي فناورانه آب كشور پرداخته شد. بدين‌منظور 10 مورد از مهم‌ترين فناوري‌ها، ابداعات، اختراعات، پروژه‌ها و ايده‌هاي كاربردي براي بخش آب كشور از بين 70 فناوري منتخب، شناسايي شدند. براي ارائه راهكارهاي اثربخشي تقويت موفقيت و جلوگيري از شكست فناوري‌هاي آب، 15 پرسشنامه بر اساس فرايند تحليل سلسله مراتبي (AHP) توسط افراد متخصص، مجرب، خبره و مسلط به موضوع در پاييز و زمستان 1401 تكميل و نتايج در بهار 1402 تحليل شد. ساختار سلسله مراتبي با توجه به هدف مورد مطالعه، شامل چهار بعد فني، اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي بود كه هركدام از بعدها چهار زيرمعيار داشتند. بعد از تكميل پرسشنامه‌ها، با استفاده از نرم‌افزار Expert Choice وزن معيارها و زيرمعيارها تعيين شد. براي سنجش صحت پرسشنامه‌هاي تكميل‌شده، نرخ ناسازگاري محاسبه و برابر 0/09 به دست آمد كه از حد مجاز (0/1) كمتر بود. بررسي وزن‌ نهايي هركدام از زيرمعيارها نشان داد كه رتبه اول تا سوم از بين تمام گزينه‌هاي مورد بررسي در چهار معيار اصلي، به ترتيب زيرمعيار‌هاي سهولت تعمير (S1) از معيار فني با وزن نهايي 0/243، عمر مفيد (S4) از معيار فني با وزن 0/158 و هزينه بهره‌برداري و نگهداري (W4) از معيار اقتصادي با وزن 0/120 بودند. به‌طوركلي دو گزينه اول در بعد فني و گزينه برتر در بعد اقتصادي، به‌عنوان مؤثرترين عوامل در اثربخشي تقويت موفقيت و جلوگيري از شكست فناوري‌هاي آب نقش دارند و بايد در فناوري‌هاي جديد، اين زيرمعيارها تأمين شود.