مشاركت داروسازان باليني، راهبردي كليدي جهت كاهش خطاهاي دارويي در بيمارستان هاي ايران

خطاهاي دارويي، به عنوان يكي از شايع ترين انواع خطاهاي پزشكي، موجب ايجاد  نگراني در سراسر جهان شده اند. خطاهاي دارويي ممكن است موجب عوارضي جدي، از جمله مرگ، ناتواني، بستري طولاني مدت در بيمارستان و همچنين آسيب هاي جسمي و رواني شوند. بنابراين، اين خطاها هزينه هاي زيادي را بر كل جامعه و اقتصاد سلامت تحميل مي كنند. اين درحالي است كه قابل پيشگيري‌ترين علت منفرد عوارض ‌جانبي دارويي، خطاهاي دارويي هستند. تخمين زده شده است كه بين 10 تا 18 درصد از تمام آسيب هاي بيمارستاني گزارش شده را مي توان به خطاهاي دارويي نسبت داد. [1،2] خطاي دارويي به هر رويداد قابل پيشگيري اطلاق مي‌شود كه ممكن است موجب  استفاده نامناسب از دارو يا آسيب به بيمار شود به طوري‌كه دارو در كنترل متخصص مراقبت هاي بهداشتي، بيمار يا مصرف كننده است. [3] خطاي دارويي ممكن است در هر مرحله از فرآيند درمان رخ دهد. در يك مطالعه، در ايران، شيوع خطاهاي دارويي در هر يك از مراحل تجويز، نسخه برداري، توزيع و دادن دارو به ترتيب 7/48-8/29، 8/51-0/10، 6/33-3/11 و 0/70-3/14 درصد بوده است. [1] داروسازان باليني، متخصصان داراي مجوز و با تحصيلات و آموزش پيشرفته هستند كه در انواع فعاليت‌هاي مراقبت از بيمار، با تمركز بر مديريت جامع دارو، فعاليت مي كنند و  هدف آن ها كاهش خطاهاي دارويي، عوارض جانبي، تداخلات دارويي و هزينه هاي مراقبت هاي بهداشتي است. [4] نشان داده شده است كه مشاركت داروسازان باليني از 58 درصد خطاهاي دارويي و 72 درصد از خطاهاي بالقوه پرخطر جلوگيري مي كند. حضور داروسازان باليني به پرستاران كمك مي كند تا در هر مرحله از فرآيند تجويز دارو، تصميمات باليني آگاهانه بگيرند.[5] عليرغم همكاري بين داروسازان باليني و پزشكان در بسياري از كشورها، در برخي كشورهاي ديگر، رشته داروسازي باليني هنوز توسعه نيافته است و با چالش هاي قابل توجهي مواجه است. برخي پزشكان، نقش حائز اهميتي براي داروسازان باليني، جهت تجويز و طراحي برنامه‌هاي درماني، قائل نيستند كه مي تواند ناشي از بي اعتمادي آن ها به داروسازان باليني باشد. [6] مديريت دارودرماني يا مراقبت دارويي جزء پوياي سيستم مراقبت هاي بهداشتي است. نقش آن اطمينان از استفاده مناسب از داروها است تا وضعيت سلامتي بيمار را بهبود بخشد. اگرچه زمان زيادي از فعاليت متخصصان داروسازي باليني در ايران مي گذرد و مطالعات متعددي اهميت نقش آن ها را نشان مي دهند، اما هنوز اهميت نقش و خدمات آن ها در تيم‌هاي مديريت مراقبت از بيمار، در بيمارستان هاي ايران به طوركامل مشخص نشده است. تداخل حوزه وظايف و اختيارات داروسازان باليني، برحسب وظايف ابلاغي يا نقش هاي باليني پيش بيني شده آن ها در تيم درمان، عليرغم چندين سال فعاليت حرفه اي داروسازان باليني در برخي مراكز درماني كشور، بسيار مشهود است؛ بطوريكه در مواردي با ابهامات جدي در انطباق وظايف صنفي، به ‌علت همپوشاني اجرايي و اختيارات باليني ديگر اعضاي تيم درمان، به عنوان ذينفعان بروز خطاي دارويي، در مقام ارايه كنندگان خدمات بستري، سرپايي و مراقبت درمنزل مواجه هستند. بنابراين تفكيك و شرح  نقش داروسازان باليني، جهت همكاري با ساير متخصصان مراقبت‌هاي بهداشتي براي ارائه مراقبت‌هاي با كيفيت بالاتر، بهبود نتايج، به حداكثررساندن ايمني و كنترل هزينه‌هاي مراقبت‌هاي بهداشتي در فرايند دارويي، ضروري به نظر مي رسد و به مديران و سياست گذاران پيشنهاد مي گردد اقدامات لازم در اين زمينه درنظر گرفته شود.