اثر دما و تنش خشكي بر ويژگي‌هاي جوانه‌زني و دماهاي كاردينال علف‌هرز مهاجم شمعداني وحشي (Geranium robertianum)

به‌منظور بررسي تأثير دما و تنش خشكي بر جوانه‌زني بذر علف‌هرز شمعداني وحشي (Geranium robertianum) آزمايشي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملا تصادفي با 8 سطح دماي ثابت (5، 10، 15، 20، 25، 30، 35، 40 درجه سانتي‌گراد) و 6 سطح تنش خشكي (0 ،0.2-، 0.4-، 0.6-، 0.8-، 1- مگاپاسكال) در 4 تكرار انجام شد. براي اعمال تنش خشكي از پلي‌اتيلن گلايكول 6000 استفاده شد. در اين آزمايش، از پتري ديش هاي حاوي كاغذ صافي واتمن با قطر 7 سانتي متر استفاده و در هر پتري 25 بذر قرار گرفت. سپس پتري ديش ها در ژرميناتور در معرض تيمارهاي دمايي ذكر شده و رژيم روشنايي (14 ساعت روشنايي 250 ميكرومول بر متر مربع بر ثانيه) قرار گرفتند. براي تحليل نتايج آزمايش از شاخص هايي مانند درصد، سرعت جوانه‌زني و مدت زمان رسيدن به 50 درصد جوانه‌زني استفاده شد. براي تعيين دماي كاردينال از مدل رگرسيوني دندانه‌اي استفاده شد. نتايج نشان داد كه شمعداني وحشي در دماي ثابت 20 درجه سانتي گراد داراي بيشترين درصد (98 درصد) و سرعت جوانه زني (6.019 بذر در روز) در شرايط بدون تنش (پتانسيل آب صفر) بود. همچنين در دماهاي 35 و 40 درجه سانتي گراد جوانه زني متوقف شد. مدل رگرسيوني سه پارامتره از دقت خوبي جهت توصيف روند درصد جوانه زني تجمعي شمعداني برخوردار بود. براساس نتايج آزمايش با افزايش تنش خشكي (تا 0.8- مگاپاسكال)، درصد و سرعت جوانه زني به‌طور معني داري كاهش و در 1- مگاپاسكال، جوانه زني متوقف شد. در پتانسيل صفر (شرايط بدون تنش) دماي كمينه، بهينه اول، بهينه دوم و بيشينه به‌ترتيب 1.12، 18.83، 22.76 و 35.09 درجه سانتي گراد تعيين شد و با افزايش پتانسيل اسمزي تا 0.8- مگاپاسكال، دماي كمينه از 1.12 به 4.96 درجه سانتي گراد، دماهاي بهينه اول از 18.83 تا 22.76 درجه سانتي گراد و دماهاي بهينه دوم از 10.51 تا 20.63 درجه سانتي گراد و دماي بيشينه از 35.09 به 34.48 درجه سانتي گراد تغيير يافت. با توجه به نتايج آزمايش، جوانه زني شمعداني وحشي در محدوده هاي دمايي 17 تا 22 درجه سانتي‌گراد متحمل به تنش هاي خشكي متوسط (0.6- مگاپاسكال) مي‌باشد. به‌طور كلي، با توجه با پايين بودن دماي كمينه، احتمال جوانه زني و طغيان اين علف‌هرز در فصول سردتر، بيشتر خواهد بود و با توجه به كاهش جوانه‌زني به تنش خشكي، مي توان كاشت گياهان زراعي متحمل به خشكي را در برنامه هاي مديريتي قرار داد.