جايگاه و اهميت ژئوپليتيكي ايران در امنيت و انتقال انرژي نفت و گاز

هدف از اين نوشتار بررسي جايگاه ايران به‌عنوان دارنده موقعيت راهبردي جغرافياي است كه در مركز بيضي انرژي جهان قرار دارد و براي ايفاي نقش در مسير خطوط تبادل انرژي شرق و غرب دنيا داراي شرايط منحصربه‌فردي است كه در صورت بهره مناسب از اين مواهب خدادادي، ضمن ارتقاء اهميت ژئوپليتيكي كشورمان موجبات كسب منافع مادي و امنيتي را فراهم مي‌كند. باوجوداين تاكنون كشورمان در رقابت با ديگر كشورهاي منطقه هنوز نتوانسته از اين امتياز راهبردي بهره‌مند شود. كوتاه‌بودن، ارزان‌بودن و امن‌بودن مسير انتقال انرژي از ايران ازجمله مزيت‌هاي انكارناپذير به شمار مي‌آيد. سؤال اين است كه موانع مؤثر در نقش‌آفريني ايران در خطوط انتقال انرژي چيست. در اين مقاله با استفاده از رويكرد توصيفي – تحليلي به اين پرسش پاسخ داده مي‌شود. بر اساس يافته‌هاي پژوهش با توجه به در نظر گرفتن ظرفيت ژئوپليتيكي و موقعيت ژئواستراتژيك ايران بيانگر آن است كه هم عوامل داخلي و هم عوامل خارجي در نرسيدن ايران به جايگاه هاب انرژي منطقه نقش دارند كه در بخش عوامل خارجي كنشگري قدرت‌هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي و در بخش عوامل داخلي ضعف و فرسودگي زيرساخت‌ها، كاهش دانش فني در حوزه انرژي و كاهش دسترسي به فناوري‌هاي روز درزمينهٔ انرژي و كاهش سرمايه‌گذاري در آن باعث شده ايران نتواند جايگاه مناسبي در خطوط انتقال انرژي كسب كند كه در اين راستا بر اساس يافته‌هاي پژوهش پيشنهاد‌هايي ارائه مي‌گردد.