طراحي سيستم خبره براي ارزيابي ريسك اكتشاف و ‏توسعه ميادين نفت و گاز

ﻫﺪف: ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارزﯾﺎﺑﯽ رﯾﺴﮏ اﮐﺘﺸﺎف و ﺗﻮﺳﻌﮥ ﻣﯿﺎدﯾﻦ ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﺗﻌﯿﯿﻦﮐﻨﻨﺪه در ﺗﻮﺳﻌﮥ اﻗﺘﺼﺎدي ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻧﻔﺖﺧﯿﺰ ﻣﻄﺮح ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ، ﯾﮏ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روﯾﮑﺮد ﺳﯿﺴﺘﻢ اﺳﺘﻨﺘﺎج ﻓﺎزي ﻃﺮاﺣﯽ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. ﺿﺮورت: از ﺧﺼﺎﯾﺺ ﺑﺎرز ﭘﺮوژهﻫﺎي اﮐﺘﺸﺎف و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﯿﺎدﯾﻦ ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز، ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاري، ﺳﻮدآوري و ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ ﺑﺎﻻ، ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻي رﯾﺴﮏ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ، ﭼﺮا ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻗﺘﺼﺎدي ﺣﺎﺻﻞ از ﭼﻨﯿﻦ ﭘﺮوژهﻫﺎﯾﯽ در ﻣﻌﺮض ﺗﻌﺪادي از ﻋﻮاﻣﻞ ﻧﺎﻣﺸﺨﺺ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﺮاﯾﻂ زﻣﯿﻦﺷﻨﺎﺳﯽ، ﻓﻨﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي و ﻏﯿﺮه ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. ﻟﺬا، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ-ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺪلﻫﺎي ﺳﻨﺘﯽ ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮي در ﺷﺮاﯾﻂ ﻋﺪم ﻗﻄﻌﯿﺖ، ﺿﺮورت دارد ﺷﺮﮐﺖﻫﺎي ﻓﻌﺎل در اﯾﻦ ﺣﻮزه ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ و اﻧﺴﺠﺎمﯾﺎﻓﺘﻪ از ﯾﮏ روﯾﮑﺮد ﻧﻮﯾﻦ در ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮي، از ﺟﻤﻠﻪ، ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه ﻓﺎزي ﺑﻬﺮهﻣﻨﺪ ﮔﺮدﻧﺪ. روش ﺷﻨﺎﺳﯽ: ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ از ﺣﯿﺚ ﺟﻬﺖﮔﯿﺮي، ﮐﺎرﺑﺮي و ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ راﻫﺒﺮد ﺟﻤﻊآوري دادهﻫﺎ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ- ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﯾﺠﺎد ﭘﺎﯾﮕﺎه داﻧﺶ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻫﺴﺘﮥ ﻣﺮﮐﺰي ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه، ﮐﻪ داراي ﺳﺎﺧﺘﺎري از ﻗﻮاﻋﺪ اﮔﺮ-آﻧﮕﺎه ﺑﻮده، از ﻧﻈﺮات ﺧﺒﺮﮔﺎن ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻻدﺳﺘﯽ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ، ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﺟﺴﺘﻦ از ﺳﯿﺴﺘﻢ اﺳﺘﻨﺘﺎج ﻓﺎزي ﺟﻬﺖ ﮐﻤّﯽﺳﺎزي ﻧﻈﺮات، اﻣﮑﺎن ﺷﺒﯿﻪﺳﺎزي روﯾﮑﺮد اﺳﺘﺪﻻل و ﻣﻨﻄﻖ اﻧﺴﺎﻧﯽ در ﺷﺮاﯾﻂ ﻋﺪم ﻗﻄﻌﯿﺖ ﻓﺮاﻫﻢ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. و در ﻧﻬﺎﯾﺖ، ﭘﺲ از ﻃﺮاﺣﯽ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﺬﮐﻮر ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮماﻓﺰار ﻣﺘﻠﺐ، ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻋﺘﺒﺎرﺳﻨﺠﯽ ﺳﯿﺴﺘﻢ از ﺷﺎﺧﺺ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺠﺬورات ﺧﻄﺎﻫﺎ ﺟﻬﺖ ﺳﻨﺠﺶ ﻣﯿﺰان ﺷﺒﺎﻫﺖ ﻧﻈﺮات ﺳﯿﺴﺘﻢ و ﺧﺒﺮﮔﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎ: ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﭘﯿﺸﯿﻨﮥ ﻣﻮﺿﻮع و ﻣﺪلﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪﯾﺎﻓﺘﮥ ﻣﻮﺟﻮد، ﻫﻔﺖ دﺳﺘﻪ رﯾﺴﮏ در ﭘﺮوژهﻫﺎي اﮐﺘﺸﺎف و ﺗﻮﺳﻌﮥ ﻣﯿﺎدﯾﻦ ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﮔﺮدﯾﺪ، ﮐﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ 48 ﺷﺎﺧﺺ ارزﯾﺎﺑﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ. ﭘﺲ از اﻋﺘﺒﺎرﺳﻨﺠﯽ اوﻟﯿﻪ، اﺛﺮﮔﺬاري 42 ﺷﺎﺧﺺ ﺗﺄﯾﯿﺪ و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان دادهﻫﺎي ورودي در ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪه داراي ﻫﻔﺖ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﺳﺘﻨﺘﺎج ﻓﺎزي ﻓﺮﻋﯽ و ﯾﮏ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﺳﺘﻨﺘﺎج ﻓﺎزي ﮐﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻃﺒﻖ ﻧﻈﺮﺳﻨﺠﯽ از ﺧﺒﺮﮔﺎن ﺗﻌﺪاد 4932 ﻗﺎﻋﺪه ﺑﺮاي ﻫﺸﺖ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺗﺪوﯾﻦ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. در ﻣﺮﺣﻠﮥ اﻋﺘﺒﺎرﺳﻨﺠﯽ ﻧﯿﺰ، دادهﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﯾﮑﯽ از ﻣﯿﺎدﯾﻦ ﻧﻔﺘﯽ در ﺟﻨﻮب ﮐﺸﻮر وارد ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺷﺪ، ﮐﻪ ﻃﺒﻖ ﻣﻘﺪار ﺷﺎﺧﺺ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺠﺬورات ﺧﻄﺎ (0/00467)، اﺧﺘﻼف ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎﭼﯿﺰي ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮي: ﻃﺒﻖ ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر و ﮐﺎراﯾﯽ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه ﻓﺎزي ﻃﺮاﺣﯽ ﺷﺪه، ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ذﻫﻨﯽ ﺧﺒﺮﮔﺎن در ﺧﺼﻮص ﻣﯿﺰان رﯾﺴﮏ ﯾﮏ ﻣﯿﺪان ﻧﻔﺘﯽ در ﺟﻨﻮب ﮐﺸﻮر، ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه ﻓﺎزي ﺑﻮد. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، اﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺧﺒﺮه ﮐﺎراﯾﯽ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ داﺷﺘﻪ و داراي ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﺟﺮاء در اﻧﻮاع ﭘﺮوژهﻫﺎي اﮐﺘﺸﺎف و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﯿﺎدﯾﻦ ﻧﻔﺖ و ﮔﺎز ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﻟﺬا، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاري ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز در ﭼﻨﯿﻦ ﭘﺮوژهﻫﺎﯾﯽ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﭼﻨﯿﻦ روﯾﮑﺮدﻫﺎﯾﯽ ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻣﺪلﻫﺎي ﺳﻨﺘﯽ ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮي در ﺷﺮاﯾﻂ ﻋﺪم ﻗﻄﻌﯿﺖ ﺷﻮد.