تحليل كيفي نقش حاشيه‌نشيني در گرايش افراد به ارتكاب جرائم خشن(مورد مطالعه: استان خوزستان)

زمينه و هدف: مرتكبين جرائم خشن، عمدتاً افرادي هستند كه در مناطق حاشيه‌اي شهرها و بخصوص كلان‌شهرها زندگي مي‌كنند؛ علت اين موضوع را بايستي در ضعف‌هاي متعدد و در عين حال، مبهمِ حاكم بر اين مناطق جستجو كرد كه به طرق مختلف باعث اختلال در مناسبت‌هاي اجتماعي گرديده و نقش تسهيل‌كننده در بروز انحرافات اجتماعي و بويژه، ارتكاب جرائم خشن ايفا مي‌كند. اين مطالعه با هدف بررسي كيفي پديده حاشيه‌نشيني در استان خوزستان، درصدد احصاء ضعف‌هاي حاكم بر مناطق حاشيه‌نشين كه گرايش افراد به ارتكاب جرائم خشن را تسهيل مي‌نمايد، مي‌باشد.روش: اين پژوهش از لحاظ هدف، بنيادي و از نظر روش، كيفي است كه از نظريه مبنايي استفاده كرده است؛ روش نمونه‌گيري به صورت  هدفمند  بوده و روش جمع‌آوري داده‌ها، در قالب مصاحبه نيمه‌ساختاريافته با 15 نفراز مجرمين جرائم خشن در استان خوزستان كه به حد اشباع نظري رسيده، انجام پذيرفته است. ويژگي مشترك اين افراد، ارتكاب مكرر جرائم خشن توسط آنها بوده است. تحليل داده‌ها مبتني بر روش گرندد، در سه سطح كدگذاري باز، كدگذاري محوري و كدگذاري گزينشي صورت پذيرفته است.يافته ‎ها: پس از مرحله كد‌گذاري، 10 مقوله اصلي و1 مقوله هسته از داده‌ها استخراج شد. مقولات اصلي شامل: چالش اقتصادي- اجتماعي و محروميت ساختاري به عنوان شرايط عِلي، زمينه‌هاي خانوادگي نامطلوب به عنوان شرايط زمينه‌اي، فرصت‌هاي نامشروع، نگرش مثبت به جرم، كژكاركردي نهادي و يادگيري اجتماعي به عنوان  شرايط مداخله‌گر، ارتكاب جرائم خشن به عنوان راهبرد و تنش‌ها به عنوان پيامدها برساخت شده‌اند.نتايج: نتايج نشان داد كه جرائم خشنِ افراد حاشيه‌نشين، راهبردي است كه آنها براي مرتفع نمودن نيازهاي زندگي خود در برابر محيط پر‌چالش و غيرقابل‌تغيير بر مي‌گزينند؛ در نهايت، نظريه پژوهش نشان داد كه اين راهبردِ برگرفته از چالش‌هاي محيطي متنوع مناطقِ حاشيه‌نشين منجر به «تنش‌هاي فردي براي مرتكبين و تنش‌هاي اجتماعي براي مردم عادي» در حيات اجتماعي شده است.