تحليل محتواي قرارنامه منع برده فروشي بين ايران و انگليس در منطقه خليج‌فارس (11 ربيع‌الثاني 1299 /2 مارس 1882. م)

وقايع تاريخي متنوعي در تاريخ اروپا زمينه‌هاي ظهور افكار ضد برده‌داري و امضاي چنين معاهداتي شد كه در اين مقاله نمي‌گنجد. اما قرارنامه ميان ايران و انگليس در باب ترك عمل برده‌فروشي در تاريخ 11 ربيع‌الثاني 1299 برابر با 2 مارس 1882، توسط ميرزا سعيد خان وزير خارجه وقت ايران و رونالد تامسن كنسول انگليس در تهران امضا شد كه موضوع تحقيق حاضر است. متن سند مورد اشاره در چهار صفحه و چهار فصل نوشته‌شده است. اين قرارنامه ‌در ظاهر دو دولت برابر را نشان مي‌دهد. اما از مقايسه دو نسخۀ انگليسي و فارسي اين معاهده، مي توان به تفاوت‌هاي قابل‌ملاحظه‌اي برخورد كه خواست مقاله حاضر يافت اين تفاوت ها با  روش تحليلي-توصيفي با رويكرد تحليل محتوا است. يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه تفاوت در لحن دو نسخۀ قرارداد حاصل خطا يا غرض‌ورزي مترجم يا مترجمان گمنام آن است؛ چنانكه نسخه فارسي لحني معتدل‌تر و رابطه‌اي برابرتر ميان دو دربار ايران و انگلستان را نشان مي‌دهد. اما متن انگليسي آن داراي رويكردي استعماري و برتري جويانۀ  انگليس نسبت به ايران نشان مي‌دهد. از اين رو اين سند را مي‌بايست از جمله اسناد و امتيازات استعماري انگليس از ايران برشمرد.