بازشناسي «سازمان فضايي پلان» و «فنون ساخت» در كالبد ابنيه‌‌ي تاريخي شهر حوضدار سيستان به استناد منابع تاريخي و مطالعات باستان‌‌شناسي

شهر حوضدار كه در بخش شمالي سيستان واقع شده، داراي بناهاي متعدد تاريخي است كه متأسفانه به‌دليل قرارگرفتن در مسير رودخانه، دچار آسيب فراوان شده و بخش اعظم آن از بين رفته است. تنها در تعداد اندكي از بناهاي مهم باقي‌مانده از اين شهر، اقدامات حفاظتي در جهت جلوگيري از تخريب بيش‌تر، صورت گرفته است. بنابراين حفظ و احياء اين آثار كه لازمه‌‌ي آن مطالعه، بررسي و شناخت كامل آن‌‌ها است، امري ضروري و درخور توجه است. هدف از انجام اين تحقيق بازشناسي و بررسي ويژگي‌‌هاي كالبدي معماري در بناهاي تاريخي شهر حوضدار در راستاي مستندسازي آثار و حفظ و احياء بناهاي تاريخي اين محدوده است. بدين‌ترتيب نگارندگان با استفاده از روش توصيفي‌‌- تحليلي و در بخشي از تحقيق با به‌كارگيري روش تاريخي‌‌- ‌‌تفسيري، تحقيق را صورت دادند. بخش ادبيات تحقيق با بررسي اسناد و تصاوير معتبر و بخش ميداني آن با مشاهده‌‌ي مستقيم از بناها و همچنين مصاحبه، انجام شده است. نتايج تحقيق نشان داد كه در بخش «سازمان‌‌دهي فضايي پلان» شاخص‌‌ترين الگوهاي به‌كار گرفته شده، پيروي از نظم هندسي، انتظام فضايي باز، بسته و نيمه‌‌باز، قرينگي، به‌كارگيري ايوان، وجود سلسله‌‌مراتب دسترسي و ايجاد تداوم بصري هستند. در بخش «فنون ساخت در كالبد بناها» مي‌‌توان به به‌كارگيري خشت و گل در ساخت، تركيب سقف گنبدي با حجم خالص بنا، ارتفاع زياد در هر طبقه از بناها و كاربرد فراوان فيلپوش، اشاره نمود. در خصوص وجوه تمايز بناهاي شهر حوضدار با ساير شهرهاي صفوي نيز، اين‌گونه مي‌‌توان استنباط نمود كه «سازمان‌‌دهي فضايي پلان» به سبك معماري صفوي در ساير شهرها بوده اما «فنون ساخت» بيش‌تر از الگوهاي ساساني در اين منطقه و الگوهاي بومي در روستاهاي اطراف، برگرفته شده است.