فهم مردم‌ نگارانه‌ي تكيه‌ گاه‌سازي شناختي در مادران ايراني

درگيري كودكان نوپا در تكاليف و فعاليت‌هاي روزانه، نقش مهمي در تحول شناختي آن‌ها دارد. مادر، اين درگيري را از مسير تكيه‌گاه‌سازي والديني، هدايت مي‌كند. تكيه‌گاه‌سازي والديني داراي ماهيت فرهنگي است، با اين‌حال فهم دقيقي از چگونگي آن در مادران ايراني وجود ندارد، از اين‌رو هدف از پژوهش حاضر، دستيابي به فهمي مردم‌نگارانه از تكيه‌گاه‌سازي شناختي در مادران ايراني است. گروه نمونه 23 نفر از مادران داراي فرزند 3 و 4 ساله بود كه به روش گلوله‌برفي انتخاب شدند. پژوهش با رويكرد كيفي و به روش مردم‌نگاري انجام شد. براي گردآوري داده‌ها از تكنيك مشاهده غيرمشاركتي استفاده شد. براي اين كار از مادر خواسته شد به فرزند خود كمك كند تا پازلي را تكميل كند. تعامل مادر و كودك بدون مشاركت مشاهده‌گر، ضبط ويديويي شد و پس از پياده‌سازي، با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA تحليل شد. يافته‌هاي اين مطالعه نشان داد ابعاد تكيه‌گاه‌سازي شناختي در مادران ايراني شامل حمايت مستقيم (كلامي و فيزيكي)، حمايت توضيحي (سؤالي و رهنمودي) و حمايت هيجاني (تشويق و تأييد) است. اين مطالعه همچنين نشان داد كمك مستقيم كلامي و فيزيكي، طرح سؤال‌هاي غيررهنمودي و تحسين كلامي مكرر (حمايت هيجاني) در طول اجراي تكليف، مشخصه‌هاي اصلي تكيه‌گاه‌سازي شناختي مادران ايراني است. يافته‌هاي اين مطالعه در قالب الگوي كلي ارتباط والد-كودك در ايرانيان و تأكيدات والدين ايراني بر مسئوليت افراطي در قبال فرزند، انتظار اطاعت از والدين و كنترل‌گري زياد آن‌ها قابل تبيين است. از يافته‌هاي اين مطالعه مي‌توان در سياست‌گذاري‌هاي مربوط به ارتقاء شناختي كودكان ايراني، بهرۀ زيادي برد.