تحليل ويژگي‌هاي ساختاري نستعليق آغازين در نسخه‌ ديوان اشعار عماد فقيه كرماني (موجود در كتابخانه مجلس شوراي اسلامي به شماره IR.1584)

نستعليق دومين خط خاص ايرانيان است و بنياد اوليه آن به تغيير قلم نسخ و تعليق در نسخه‌هاي خطي نيمه دوم قرن هشتم هجري برمي‌گردد. در همين رابطه تاكنون چند نسخه خطي كه حركات اوليه قلم نستعليق در آن‌ها وجود داشته است، معرفي و ارائه گرديده است. با توجه به تاريخ كتابت و ويژگي‌هاي خط‌شناسانه به نظر مي‌رسد نسخه خطي ديوان اشعار عماد كرماني در كتابخانه مجلس شوراي اسلامي (IR.1584) نيز يكي از اين نُسخ باشد و مي‌توان در آن رگه‌هاي نستعليق آغازين را ملاحظه كرد. از اين‌رو هدف از اين مطالعه بررسي نستعليق آغازين در اين نسخه است و در پي پاسخ به اين سوال است كه قلم به‌كار رفته در خوشنويسي نسخه عماد فقيه كرماني از چه نوعي است و چه ويژگي‌هايي دارد؟ با توجه به اهميت و ضرورت پژوهش درباره نسخه‌هاي به‌جاي مانده از قرن هشتم هجري/ چهاردهم ميلادي، و عدم وجود مطالعه مستقل از نسخه عماد كرماني، لذا انجام چنين پژوهشي ضرورت مي‌يابد. اين پژوهش در زمره پژوهش‌هاي توسعه‌اي قرار دارد و به‌شيوه توصيفي-تحليلي انجام ‌شده ‌است. روش گردآوري اطلاعات كتابخانه‌اي (اسنادي) و مشاهده مستقيم نسخه است؛ و روش تحليل اطلاعات كيفي مي‌باشد. در بررسي نسخه‌شناسي براساس صفحه تتمّه و ترقيمه مشخص گرديد كه اين نسخه در 783هـ.ق/ 1381م. ‌كتابت ‌شده ‌است و براساس ارزيابي‌هاي تاريخي احتمالاً اين نسخه تحت حمايت شاه ‌شجاع در شيراز يا سلطان حسين جلاير در بغداد تهيه ‌شده ‌است. در تحليل خط‌شناسي مي‌توان خط اين نسخه را چيزي مابين خط نسخ و تعليق (نسخِ تعليق‌آميز) قرار داد و آن را نسخ متمايل به تعليق دانست كه زمينه‌ساز پيدايش خط نستعليق است.