اقتباس و برگرفتگي بينارشته‌اي فتوكلاژ «شهادت» اثر شريفي از نگاره «خودكشيِ شيرين» خمسه نظامي 1505.م از منظر ترامتنيت ژنت

فتوكلاژ «شهادت» اثر سودي شريفي، تجلي‌گاه هنر غرب در بستر هنر ايران است. اين اثر برگرفته از نگاره «خودكشي شيرين» خمسه نظامي سال 886ه.ق است. شريفي در دوره پساساختارگرائي و دوران فراموشي نقاشي ايران اعصار گذشته، با انتخاب و تغيير برخي نظام‌هاي نشانه‌اي خاص در پيش‌متن، اثري اقتباسي خلق نموده است. مسئله، علت تغيير نشانه‌ها و استفاده هنرمند از آن‌هاست كه منتهي به معناي متفاوت در اثر اقتباسي شده است. هدف، دستيابي و تشخيص نوع دگرگوني‌ها در بيش‌متن شريفي است. اين پژوهش در تلاش است تا به دو سوال پاسخ دهد: 1. در اين فرايند برگرفتگي، چه نظام‌هاي نشانه‌اي در آن تغيير يا حذف يافته كه منجر به تغيير معنا شده است؟ 2. دو اثر چه تفاوت‌هايي با هم دارند؟ بررسي اين اثر به همراه پيش‌متن‌هاي موجود مي‌تواند خلاء مطالعاتي در اين زمينه را پر نمايد. اين پژوهش توصيفي- تحليلي و تطبيقي بوده و دو اثر مد نظر را با رويكرد ترامتنيت ژرار ژنت بررسي نموده است. روش گردآوري اطلاعات به دو صورت كتابخانه‌اي (فيش‌برداري) و مصاحبه به هنرمند است. بر اساس نتايج بدست آمده و با بهره‌گيري از نظام‌هاي نشانه‌اي، دوگانگي معنا در اثر شريفي مشاهده شد. در اين اثر، نوعي قرينه‌سازي براي موضوعات ادبي قرون گذشته ايران با اتفاقات معاصر ديده مي‌شود. يعني «خودكشي شيرين» نظامي با ارج گذاري به مسئله شهادت در جنگ ايران و عراق و مجسمه پيه‌ِتاي ميكلانژ و مرگ مسيح، قرينه و مقابل هم، انگاشته شده است. تغييرات حاصل‌شده براي اين چرخش از اسلام به مسيحيت و بالعكس، جنسيت و سرشت نگاره را تغيير داده است. مهمترين تغييرات ايجادشده در گونه غالب جايگشت است چراكه بدون جانشينيِ برخي عناصر، خلق جديد نيز در اثر شريفي صورت نمي‌گرفت. تغيير مركزي در اثر اقتباسي شريفي در عنوان آن است يعني تغيير خودكشي به شهادت. وي با جابجايي انتقادي، اثري متن‌محور با توجه به ريشه‌هاي تاريخي، اجتماعي و هنري به زباني پاروديك خلق نموده است.