تحليل گفتمان پوسترهاي جنگ ايران و عراق براساس آراء مربع ايدئولوژيك «وند‌ايك» (مطالعه موردي پوسترهاي با موضوع مقاومت)

پوسترهاي دوره هشت ساله جنگ ايران و عراق كه از آن‌ها به نام‌هاي پوسترهاي دفاع مقدس ياد مي‌شود از سوي طراحان آن‌ها با محورهاي موضوعي مختلفي انتشار يافته‌اند،كه يكي از اين محورهاي موضوعي، «مقاومت»  است. اين آثار تاكنون از نظرگاه‌هاي مختلفي بررسي و تحليل شده‌اند. با توجه به محتوي ايدئولوژيك اين آثار، در اين پژوهش پوسترهاي با موضوع مقاومت اين مجموعه‌ با اضلاع چهارگانه گفتمان مربع ايدئولوژيك وند‌ايك مقايسه مي‌شود. هدف اين پژوهش شناخت فرهنگ بصري ايراني در برهه زماني جنگ تحميلي با توجه به فضاي آن دوره و مقايسه آن با آراء متفكران  است و در نهايت به اين سؤال‌ها كه وجه مشترك غالب پوسترهاي با موضوع مقاومت دفاع مقدس با اضلاع چهارگانه مربع ايدئولوژيك وندايك چيست و آثار مورد مطالعه غالباً با كدام ضلع از مدل چهارگانه وندايك هم‌داستان بوده‌اند و اين اشتراك چگونه و بر اساس كدام دلالت معنايي به تصوير كشيده شده، پاسخ داده‌ ‌مي‌شود. اين پژوهش رويكردي كيفي دارد گردآوري داده‌هاي آن از منابع كتابخانه‌اي، پايگاه‌هاي اطلاعاتي و با اتكاء به خوانش بصري آثار هنري مقطع مورد مطالعه است و روش ارائه نتيجه اين پژوهش توصيف، تحليل و تفسير نشانه‌شناسانه است. چنان‌كه مربع ون‌دايك را كه به گمان خروجي‌كلي چهار‌گانه آن به تصوير كشيدن بي‌رحمانه رقيب است؛ يك ويژگي منفي براي رسانه‌هاي ايدئولوژيك در نظر آوريم، براساس يافته‌‌هاي اين پژوهش، اين عنصر منفي در آثار بررسي شده، كمرنگ است و در اين آثار تا حدود زيادي چنين تصويري از  دشمني كه از هيچ جنايتي عليه جبهه خودي دريغ نكرده، ارائه نشده است. عدم تحقير برجسته نيروي انساني دشمن يا نمايش حداقلي آن در پس زمينه و سقوط فروريزي نمادها يا در هم شكستگي عناصر غير انساني آن چون ستاره‌ها و نشانه‌ها  و اشاره حداقلي به عناصر انساني رقيب گواه اين مدعاست. براساس اضلاع مربع وند‌ايك، تأكيد غالب اين آثار بر ضلع تقويت عناصر مثبت خودي با دلالتي معمولاً صريح بوده و سپس به حاشيه راندن عناصر منفي خودي بوده و مي‌توان چنين نيز، نتيجه گرفت كه در گرما گرم جنگ ارزش‌هاي اخلاقي ايدئولوژيك مبتني بر مباني ديني در فرآيند طراحي، پيش روي، طراحان گرافيك اين مجموعه آثار بوده است.