‌‌‌‌گونه ‌شناسي‌ آثار اماميه در حوزه مهدويت تا قرن پنجم هجري قمري (بر اساس سنجه‌هاي موضوع، مذهب و دوره زماني)

تتبع در جوانب مختلف مهدويت به‌ منزله تكميل قطعاتي است كه تصوير جامع‌‌تري از اين مسئله و زواياي مختلف آن در اختيار مهدويت‌‌پژوهان قرار مي‌‌دهد كه راهگشاي حل مسائل مرتبط با مهدويت است. يكي از جوانب اين بحث، بازشناسي آثار مهدوي متقدم است. در اين پژوهش آنچه بر نگارش‌هاي مهدوي اماميه موردبررسي قرار گرفته است گونه‌‌شناسي جامعي در سه محور موضوع تأليفات، مذهب نگارندگان و زمان نگارش اثر در سه مقطع ‌عصرحضور‌، ‌غيبت‌صغري‌ و ‌غيبت‌كبري تا قرن پنجم است. بر اين اساس در مقاله حاضر به كليه آثار روايي، كلامي، تفسيري، تاريخي و فرق كه مؤلفان‌ آن‌ها امامي بوده‌اند، اشاره شده است. در كنار آثاري كه صراحتاً و به‌طور خاص درباره مهدويت نوشته شده‌‌اند، انواع گونه‌‌هاي آثاري كه به‌طور ضمني به مهدويت پرداخته‌‌اند، نيز شناسايي شده‌اند. اين آثار عبارت‌اند از: كتب ملاحم، كتب الاوصياء، كتبي درباره اثني‌عشر، كتب عدد‌الائمه، كتب درباره نواب اربعه و برخي كتب با عنوان الامامه و نيز يك كتاب معجزه‌‌نگاري و يك كتاب فرقه‌‌شناسي. نتايج اين پژوهش پيشتازي كمّي و كيفي آثار اماميه قطعيه (اثني عشريه) نسبت به فرق منشعب شده از اماميه در انواع گونه‌‌هاي مهدويت‌‌نگاري و نيز عدم اتكاي آثار مهدوي اماميه قطعيه به آثار واقفه را نشان مي‌دهد. علاوه بر اين، در دروه آغاز غيبت‌كبري تا قرن پنجم، درحالي‌كه از واقفيان و آثار آن‌ها چيزي باقي نمانده است؛ آثار اماميه بيش از دو برابر شده است.