ساختار زباني كنايات نظامي گنجوي در منظومۀ هفت پيكر

زمينه و هدف: هفت پيكر چهارمين منظومه از پنج گنج نظامي، داستان شادخواريهاي بهرام گور و قصه گوييهاي بانواني از هفت اقليم براي اوست. در اين پژوهش متن منظومه با هدف نشان دادن ساختار زباني كنايات بررسي ميشود. روش مطالعه: اين پژوهش از نوع نظري بر اساس منابع كتابخانه اي و به شيوۀ توصيفي- تحليلي است. جامعۀ آماري مورد مطالعه منظومۀ هفت پيكر به تصحيح حسن وحيد دستگردي است. براي انجام اين پژوهش 280 نمونه كنايه از منظومه موردنظر استخراج شده و ساختار زباني آنها از منظر روساخت مورد بررسي قرار گرفته و براي پرهيز از تكرار نمونه ها، براي هريك از دسته بنديهاي موردنظر به ذكر يك نمونه اكتفا شده است. يافته ها: در هفت پيكر بين گستردن كلام در محتوا، فرم و شيوه هاي زباني و بلاغي ارتباط تنگاتنگي وجود دارد و متن از اين منظر بسيار يكدست و يكپارچه است و در اين زمينه نميتوان به زياده روي شاعر در گستردن كلام اشاره كرد اما ايجاز و كوتاهي جمله در بيان كنايات هم آنچنان كه در آثار غزلسراياني چون حافظ وجود دارد بچشم نميخورد. نتيجه گيري: از نظر ساختار جملات كنايي، تقريباً بيشتر كنايه ها در اين اثر بترتيب بصورت فعل مركب، جمله، فعل پيشوندي يا فعل مركب پيشوندي و درنهايت اسم و صفت مركب است. ساختار دستوري كنايات اين منظومه هم بصورت عبارتهاي فعلي، فعل مركب، فعل پيشوندي، مركب پيشوندي، گروه اسنادي، صفت مركب و اسم مركب است.