تحليل شخصيتهاي داستان «دعبل و زلفا»

زمينه و هدف: هر اثر ادبي از يك عنصر اصلي و كليدي بهره مي برد. مهمترين عنصر تشكيل‌دهندۀ داستان نيز شخصيتهاي آن است. شخصيتها در واقع روح داستان هستند و جذابيت داستانها تا حد زيادي در گرو شخصيتهاي آنهاست؛ بنابراين نبايد شيوۀ پردازش آن را ساده پنداشت. نويسنده، خالق شخصيتهاي اثر داستاني خويش است و بايد اين توانايي را داشته باشد كه لايه هاي دروني و بيرونيشان را به خواننده نشان دهد. هدف اين جستار بررسي و تحليل شخصيتهاي داستان دعبل و زلفا است. هدف از تحليل و نقد شخصيت دعبل و زلفا نيز دستيابي به معنا و ساختار نهفته در شخصيتهاي داستان است تا مشخص گردد آيا پردازش شخصيت دعبل و زلفا، با توجه به اهداف نويسنده، در ساختار و بافت آن بدرستي صورت گرفته است؟ روش مطالعه: روش تحقيق در اين پژوهش، توصيفي و تحليلي است كه به شكل كتابخانه اي و با مطالعۀ منابع، فيش برداري و طبقه بندي مطالب صورت پذيرفته است. يافته ها: رمان دعبل و زلفا، نوشتۀ مظفر سالاري، رماني عاشقانه در قالب تاريخي و مذهبي است. محور اصلي داستان بر عشق استوار است. نويسندۀ خوش‌ذوق و باقريحه، خاطرات تلخ و جانكاه دوران خلافت هارون‌الرشيد و مأمون عباسي را با چاشني عشق درهم آميخته تا آن را به كام مخاطب شيرين و گوارا سازد و به شكلي هنرمندانه، به توصيف شخصيتها ميپردازد. نتيجه گيري: شخصيت‌پردازي در اين داستان، بيشتر از طريق گفتگو ميان شخصيتها صورت گرفته و عنصر گفتگو علاوه بر آنكه نقش مهمي از جريانات رمان را بر عهده دارد، نقش بسزايي در شخصيت‌پردازي نمايشي نيز ايفا ميكند. شخصيتهاي داستان در دو قطب مثبت و منفي در خلق داستان نقش دارند. در گفتگو هم، شخصيت‌پردازي از طريق ديالوگ (گفتگوي دوطرفه) بر شخصيت‌پردازي از طريق مونولوگ ميچربد. سالاري براي شخصيت‌پردازي از دو شيوۀ توصيفي و نمايشي بهره گرفته است؛ يعني شخصيتهاي داستان هم توسط اعمال و رفتارشان و هم توسط نويسنده با توصيف وضع ظاهري و حالات و روحيات و افكار و عقايد آنها شناسانده شده اند كه با به‎كارگيري ذهن، ميتوان تك‌تك اين توصيفات را يافت و در كنار يكديگر قرار داد.