تبيين انطباق سفر انفسي سهراب سپهري با توالي زماني و ساختار معنايي دفاتر شعري هشت ‌كتاب

زمينه و هدف: شعر سهراب سپهري نمايانگر زواياي آشكار و پنهان انديشه و شخصيت اوست و خط سير انديشگاني و هستي‌شناسي او را ميتوان در هشت ‌كتاب دنبال كرد؛ بگونه اي كه با پيگيري سير تاريخي شكلگيري و بازشناخت ساختار معنايي هر يك از دفاتر هشتگانۀ اين اثر، ميتوان تصويري از گذار و سفر انفسي سهراب ترسيم كرد. از سوي ديگر واژه ها و تعابير در شعر او حاملان انديشه، فلسفه و تجربۀ عرفاني شاعر هستند و بر پايۀ همين ويژگي ميتوان او را از شاعران حوزۀ شعر مفهومي نيز به حساب آورد. روش مطالعه: پژوهش حاضر با روش توصيفي‌-‌تحليلي و رويكرد كل‌نگر و معناشناسانه به تبيين انطباق سفر انفسي سهراب سپهري با ساختار معنايي و توالي زماني دفاتر هشت ‌كتاب پرداخته است. يافته ها: دفاتر هشت كتاب، با عناوين خاصي كه خود شاعر بر آنها نهاده است، اطلاعات فراواني را دربارۀ انديشه و جهان‌بيني شاعر در بر‌‌ دارند كه واكاوي آنها دريچه هاي روشني را بر شناخت و تبيين هرچه بهتر نظام فكري و معرفتي سپهري ميگشايد؛ چنانكه نه تنها با بررسي توالي شكلگيري دفاتر ميتوان خط تكامل دروني شاعر را ترسيم و دنبال كرد، بلكه تشخيص و تشريح كانون معنايي هر يك از اين دفاتر بعنوان اجزاي يك كل منسجم، به فهم ساختار معنايي اين اثر و نظام انديشگاني شاعر كمك شاياني ميكند. نتيجه گيري: شعر سپهري علاوه بر داشتن مؤلفه هاي شعر مفهومي، شرح سفري انفسي است كه در قالب مجموعه اي منسجم و پيوسته به روايت سير تحول شاعر ميپردازد. چنانكه دفتر نخست اين مجموعه با بنمايۀ ظلمت و پوچي مطلق، تصويرگر دوزخ انديشۀ شاعر، دفاتر دوم تا چهارم، با مايگان خواب، ذهن‌آگاهي و اندوه طربناك، روايتگر برزخِ انديشۀ سهراب، و دفترهاي پنج و شش و هفت با معاني كانوني بصيرت، هيچ‌انديشي و روشنگري، بيانگر بهشت انديشۀ شاعر هستند كه در نهايت در دفتر هشتم به فرجام رستگارانه اي مينجامد و شاعر در مقام مشاهده و حضور قرار ميگيرد.