بازتاب انديشۀ وحدت وجود مولانا در منظومۀ نغمه ني اثر آنه ماري شيمل

زمينه و هدف: تطبيق آرا و انديشه هاي مولانا با آرا و انديشه هاي سخنوران و انديشمندان سده هاي بعد، با هر زبان و از هر جامعه اي همواره كاري معمول و پسنديده بوده است كه توسط پژوهشگران حوزه ادبيات تطبيقي انجام پذيرفته است. در اين ميان مقايسه انديشه هاي آنه ماري شيمل ـ شرقشناس و مولاناپژوهش آلماني ـ بويژه در بحث «وحدت وجود» مغفول مانده بود كه نويسندگان اين جستار بر آن شدند موضوع يادشده را با مقابله منظومه «نغمه ني» اثر شيمل با آثار منظوم و منثور مولوي به سرانجام برسانند. روش مطالعه: از آنجا كه پژوهش حاضر بر اساس مطالعه نظري بنا نهاده شده، شيوه جستجو در آن فيشبرداري از روي منابع كتابخانه اي و ديگر منابع معتبر علمي صورت پذيرفته است و روش انجام تحقيق توصيفي – تحليلي است. يافته ها: آنه ماري شيمل سواي اينكه در انجام تحقيقات شرقشناسانه خود بسيار متأثر از فرهنگ فلسفي-عرفاني انديشمندان و شاعران ايراني، بويژه مولانا، بوده است، در انشاي منظومه «نغمه ني»، كه مجموعه اي از غزليات متنوع اوست، مباحث عرفاني و شهودي را نيز به تصوير درآورده است. اين اثرپذيري تا جايي است كه شيمل بسياري از نمادها و نشانه هاي آثار مولانا را نيز در اين راستا، در تصاوير ادبي خويش به استخدام درآورده و سخن را با آنان آذين بسته است. نتيجه گيري: نغمه ني همچون آيينه اي شفاف، مباحث ذوقي و معرفتي عارفان ايراني -بويژه مولانا- را از خود ظهور و بروز ميدهد. مركز توجهات شيمل در اين دفتر، مسئله وحدت وجود و متعلقات اين بحث يعني «وحدت در كثرت» و «كثرت در وحدت» است. شيمل حتي در تبيينهاي شاعرانه مولانا از اين موضوع (وحدت وجود) از نماد و تمثيلهاي متنوع وي در «مثنوي»، «غزليات شمس» و «فيه مافيه» فراوان بهره برده است.