تحليل اشعار سيمين بهبهاني بر اساس مؤلفه هاي شخصيت از ديدگاه نقد روانشناسي كارن هورناي

زمينه و هدف: نقد روانشناسي شخصيت از جمله حيطه هاي جديد در عرصۀ پژوهشهاي ادبي است. يكي از نظريات نوين و تأثيرگذار در نقد ادبي بمنظور تبيين شخصيت، نظريۀ كارن هورناي است. كارن هورناي روانشناس برجستۀ آلماني ميباشد كه برخلاف استادش فرويد، ريشۀ رفتارهاي انسان را نه در سائقه هاي فيزيولوژيك و مشكلات مادرزادي، بلكه حاصل و برآيند عوامل محيطي و اجتماعي ميداند. هورناي با مطرح نمودن نظريۀ «تيپهاي شخصيتي سه گانه»، به نقش مؤثر جامعه و محيط پيرامون بر رفتار آدمي تأكيد ورزيد. هدف پژوهش پيش ‌رو تحليل و واكاوي اشعار سيمين بهبهاني، شاعر برجستۀ معاصر، بر مبناي نظريۀ روانشناسي اجتماعي كارن هورناي ميباشد. روش مطالعه: روش مطالعه در پژوهش پيش ‌رو توصيفي ـ تحليلي بر مبناي مطالعات كتابخانه اي و شيوۀ سندكاوي است. جامعۀ آماري در اين مقاله، مجموعه اشعار سيمين بهبهاني ميباشد. مصاديق بصورت گزينشي و سامانمند انتخاب شده است و براي رسيدن به اهداف مقاله و به دست آوردن اطلاعات لازم، اشعاري را كه از جهات مضموني با محتواي پژوهش منطبق است، در حدّ گنجايش مقاله، مطرح نموده ايم. يافته ها: طبق يافته هاي پژوهش به دليل تجارب تلخ جهان پيرامون، اوضاع و شرايط اجتماعي، تبعيض و نابرابري، جهتگيريهاي روحي و رواني روان‌رنجورانه اي را در اشعار سيمين ميتوان مشاهده نمود كه از ديدگاه هورناي، حاصل اضطراب در دنياي پيرامون شاعر است. نتيجه گيري: اضطراب اساسي در اشعار سيمين بهبهاني سبب شكلگيري هر سه تيپ شخصيتي مهرطلب، عزلت‌طلب و برتري‌طلب شده ‌است. مشكلات اجتماعي، اوضاع سياسي و فرهنگي، فقر، ناكاميهاي فردي، شكست عاطفي همگي از جمله علل و دلايل جهتگيريهاي روحي و رفتاري شاعر در قالب سه تيپ شخصيتي يادشده از نظر كارن هورناي ميباشد.