بررسي ويژگيهاي سبكي زبان زنانه در سطح نحوي در رمانهاي «جزيره سرگرداني» و «ساربان سرگرداني» اثر سيمين دانشور بر مبناي رويكرد رابين ليكاف

زمينه و هدف: براي تعيين ويژگيهاي نحوي سبك يك نويسنده بايد ميزان خروج وي از نحو معيار و پايه تبيين شود. نحو معيار، شكل عادي قرار گرفتن اجزاي جمله در هر زبان است كه خنثي و بدون برجستگي است. بنابراين ازطريق آن به نكته اي درباره ذهن و انديشۀ نويسنده نميتوان پي برد؛ اما اگر جايگاه يكي از اجزاي جمله نسبت‌به صورت طبيعي آن، نحو معيار، تغيير كند، از آن در جايگاه نقطه اي براي تأمل سبك‌شناسيك ميتوان بهره برد؛ زيرا بر مبناي نظريۀ تقارن سبك و انديشه، اين دو موضوع همواره در كنار هم قرار دارند و رابطه اي دوسويه ميان آنها برقرار است. ساختار صرف و نحو يكي از قلمروهايي است كه سبك و شيوۀ بيان هر اثر را مشخص مي كند و بر انسجام اثر تأثير دارد. ساختار جمله ها و چيدمان واژه ها در هر اثر نمايندۀ سبك دستوري و نحوي آن است كه در پايان به شناخت و تبيين سبك نويسندۀ آن مي‌انجامد. با توجه به اين هدف، برخي ساختهاي نحويِ نشان‌دار بر مبناي نظريه DSL بصورت تطبيقي تحليل شده تا ضمن نشان دادن جزئياتي از هنرِ زنانه نگاري اين نويسنده در زمينه الگوها و ساختارهاي نحوي، به شناخت شگردهاي آنها در بازنمايي جايگاه اجتماعي زنان ازطريق ساختارهاي نحوي پي برده شود. در ميان ساختهايِ نشان‌دارِ نحوي، بيشتر بر «جابجايي اجزاي جمله» و «تغييرات آرايش نحوي» تمركز شده است. رابين ليكاف بيان ميكند اگر واژگان را كنار بگذاريم و به سراغ نحو برويم، درمييابيم بخش زيادي از گفتار زنان به لحاظ «نحوي» نامتعارف است. روش مطالعه: پژوهش حاضر به شيوه تحليلي-تطبيقي تلاش ميكند تا با تكيه بر رويكرد رابين ليكاف نشان دهد كه سيمين دانشور بعنوان نويسنده اي كه درباره زنان مينويسند، چگونه ساختهاي دستوري و نحويِ نشاندارِ مختلف و متنوّع را با ملاحظۀ بافت زباني و موقعيتي در خدمت القاي معني و پيام موردنظر خويش قرار داده است؟ يافته هاي تحقيق: يافته هاي پژوهش نشان ميدهد كه اين نويسنده با خودآگاهي، برخي ساختهاي نحوي را بطور معناداري در خدمت القاي معني و جلب توجّه مخاطب قرار داده اند و فرضيه هاي مدّنظر رابين ليكاف در زمينه تأثير جايگاه اجتماعي زنان بر الگوهاي گفتاري آنها را تأييد كرده اند. زبان فارسي برخلاف ساير زبانها از جمله انگليسي، ظرفيت بالقوّه بزرگي در زمينه الگوهاي نحوي در اختيار كاربران اين زبان در حوزه نظم و نثر قرار ميدهد. نتيجه گيري: زبان شخصيتهاي داستاني زن در دو رمان «جزيره سرگرداني» و «ساربان سرگردان» با پيش بينيهاي مدّنظر رابين ليكاف در سطح نحو زبان مطابقت و همخواني دارد.