هماننديها و تفاوتهاي شيوه‎هاي داستانپردازي عطار و مولانا

زمينه و هدف: بررسي آثار شاعران و نويسندگان ادبي و عرفاني اين سرزمين نشان ميدهد كه داستان سرايي كه روند استفاده از واقعيت و روايت، براي برقراري ارتباط با مخاطبان است به شكل بسيار ظريفي مورد استفاده قرار گرفته است. شيخ عطار و مولانا دو شاعري هستند كه در تبيين نكته هاي عرفاني و ارسال پيامهاي خود به كرات از داستانسرايي و توسل به تمثيل سود جسته اند. اما عليرغم تفاوت در دوره زماني اين دو شاعر، نقاط اشتراك و افتراق قابل توجهي در داستانها و حكايت هاي مشترك آنها ملاحظه ميشود كه مي طلبد تا از نظر ادبي مورد كنكاش قرار گيرد. روش مطالعه: روش تحقيق در اين پژوهش، توصيفي- تحليلي است كه داده هاي آن از دو مثنوي عطّار ( مصيبت‌نامه، الهي‌نامه) با مثنوي مولانا، طي بيست داستان مشترك از اين شاعران، به روش اسنادي و كتابخانه اي و با فيش برداري جمع آوري شده است. يافته ها: در اين مطالعه تأثير پذيري مولانا از عطّار كاملاً آشكار گرديد و اين نتيجه حاصل گشت كه، عليرغم مشابهتهايي از لحاظ، شخصيت داستان، زمان ، مكان اتفاق افتادن و سبك ارايه داستانها، تفاوتهايي نيز از نطر سبك ادبي و شيوه ارايه آنها وجود دارد و از منظرريخت شناسي حكايتهاي مولوي و بررسي كنشهاي داستاني وي نشان دهنده نظم و ترتيب منطقيتري است كه بر حكايات وي حاكم است. لذا از نظر نوآوري، ذهن مولوي در خلق عبارات و مفاهيم جذّابتر ميباشد. نتيجه گيري: مبحث داستان‌سرايي و توسّل به تمثيل در ادبيّات فارسي و بالاخص اشعار عطار و مولانا از اهميّت ويژ‌ه اي برخوردار بوده است كه براي انتقال انديشه ها و تذكّر به مخاطبان خويش اين نوع قالب هنري را برگزيده اند. هر چند عطّار در تعيين خط فكري و مشي عرفاني و تعليم آموزه ها‌ي آن بر مولانا تأثيري شگرف دارد، ولي مولوي در هنر پرورش داستان و نتيجه گيري از آن جايگاهي رفيعتري داشته و عليرغم مشابهتهايي از منظر ساختار و محتواي داستانهاي مشترك، تفاوتهاي بارزي با داستانهاي عطار دارد.