تحليل و بررسي عوامل بازدارندۀ رشد هوش معنوي (SQ) در ادبيات عرفاني (با نگاهي به مثنوي معنوي و حديقۀ سنايي)

زمينه و هدف: هدف اصلي اين پژوهش بررسي و تحليل عوامل بازدارندۀ فرد از ارتقا و رشد هوش معنوي از نظر مولانا و سنايي بر اساس دو اثر مثنوي و منظومۀ حديقه ميباشد. از اين رو تلاش شده است تا ابتدا هوش معنوي را بعنوان يك از مهارتهاي دروني و متعالي، را جهت يافتن مسائل معنوي و ارزشمند زندگي از نظر انديشمندان برجستۀ اين حوزه بررسي نماييم، سپس موانع هر يك از مؤلفه ها و گزاره هاي اين نوع از هوش را كه به صورت اختصاري با عنوان‌SQ ‌ شناخته ميشود، از نظرگاه عرفاني مولانا و سنايي تحليل نماييم. روش پژوهش: پژوهش پيش رو بشيوۀ توصيفي- تحليلي بر مبناي مطالعات كتابخانه اي و روش سندكاوي انجام شده است. جامعۀ آماري پژوهش شامل مثنوي معنوي و حديقۀ سنايي ميباشد. جهت دستيابي به اهداف پژوهش، مصاديق و نمونه ها بر اساس مؤلفه هايي كه روانشناسان هوش معنوي از جمله گاردنر، زوهر و مارشال مطرح نموده اند، تحليل و واكاوي خواهد شد. يافته هاي پژوهش: يافته هاي پژوهش حاكي از آن است كه در دو اثر مورد بررسي، مولانا و سنايي عوامل، حجابها و موانعي را كه سبب بازدارندگي روح از تعالي و رسيدن به درجات عالي معنويت ميشوند در قالب مؤلفه ها و گزاره هاي گوناگون مورد توجّه قرار داده و سالك راه طريقت را از به دام افتادن در ورطۀ اين حجابها برحذر داشته اند. نتيچۀ پژوهش: نتايج حاصل از اين پژوهش نشان ميدهد كه مولانا و سنايي همراستا با علم رونشناسي نوين مؤلفه هاي هوشمند معنوي از جمله برخورداري از تفكر انتقادي و خلاق، توجّه به امر مقدّس و متعالي، توكل، پرهيز از تقليد، صبر و شكيبايي، بالا بردن آستانۀ تحمّل، توجه به رسالت اجتماعي فرد بعنوان عضوي از جامعه و .. را مدّ نظر داشته اند و براي هر يك از اين گزاره ها ،عوامل بازدارنده و حجابهاي راه را جهت ارتقا ظرفيت تعالي هوشمند معنوي، بخوبي تحليل و تبيين نموده اند.