سبك فكري غزل اجتماعي پس از انقلاب اسلامي ايران (قيصر امين‌پور، ساعد باقري، عبدالجبار كاكايي)

زمينه و هدف: بشر از ديرباز كوشيده است جامعۀ خويش را بر پايۀ فرهنگ و ادبيات و آرمانهاي خويش بنا نهد. در اين تلاش، ادبيات پيوسته بر ديگر موضوعات پيشي گرفته و جايگاه ويژه اي در اجتماع و سياست پيدا كرده است. غزل معاصر فارسي در نتيجۀ جنبش مشروطه، پيروزي انقلاب اسلامي ايران، جنگ تحميلي ايران و عراق، و رويدادها و مسائلي از اين دست، بسمت غزل اجتماعي و سياسي حركت كرد. تا جايي كه شاخه اي با عنوان «غزل اجتماعي» در ادبيات فارسي معاصر شكل گرفت. در اين غزليات بيشتر به مضامين اجتماعي و حوادث عصر شاعران اشاره شده است. اين غزليات در لايه ايدئولوژيك، كه مربوط به درونه زبان است، برجستگي دارند و عنصر ايدئولوژي بطور پايداري در آنها تكرار شده است.هدف اين مقاله بررسي سبك فكري غزل اجتماعي پس از انقلاب در اشعار قيصر امين‌پور، عبدالجبار كاكايي، و ساعد باقري است.روش مطالعه: اين پژوهش با روش توصيفي – تحليلي صورت گرفته است.يافته ها: پس از انقلاب اسلامي، مضامين اين غزل بيشتر صبغۀ ملي- مذهبي گرفت و مسائلي چون شهادت و پايداري بيشتر مطرح گرديد. بيشترين مضامين مورد توجه در غزل اجتماعي پس از انقلاب، آزادي، وطن‌پرستي، پايداري، شهادت، صلح و دوستي، اعتراض به دگرگوني ارزشها، و فرهنگ انتظار و مهدويت است. نتيجه گيري: در مجموع قيصر امين‌پور را بايد شاعري جديتر و پركارتري نسبت به ساعد باقري و عبدالجبار كاكايي در زمينۀ شعر انقلاب دانست. امين‌پور با اينكه اشعار نو بسياري نيز در اين زمينه دارد، همچنان غزلهاي اجتماعي درخور توجهي از او در باب جنگ، وطن و ارزش شهادت باقي مانده است. ساعد باقري بيش از هر موضوعي به شهادت پرداخته است و بارها حسرت و دلتنگي خود را نسبت به شهادت و ياران شهيدش ابراز كرده است. عبدالجبار كاكايي اما بيش از دو شاعر ديگر به موضوع مهدويت و انتظار براي موعود پرداخته است. او طولاني شدن زمان انتظار خود را با از دست رفتن آروزهايش براي رسيدن به جامعۀ آرماني برابر ميداند.