بررسي و پيش‌بيني تورم در اقتصاد ايران با استفاده از روش ميانگين ‌گيري بيزي

يكي از مهمترين مشكلات اقتصادي در ايران طي چند دهه اخير پديده تورم بالا و دو رقمي است، به ‌طوري كه بهبود شرايط ناشي از وجود تورم بالا همواره يكي از اهداف مهم برنامه‌هاي توسعه كشور بوده است. دستيابي به اين هدف مستلزم ايجاد ساز و كاري دقيق و هدفمند از فرآيند سياست‌گذاري اقتصادي است كه در شكل استاندارد خود، پيش‌بيني، هدف‌گذاري و تحليل سياستي را شامل مي‌شود. براي كنترل يا مهار تورم بايد عوامل تاثيرگذار برآن شناسايي شود. نتايج مطالعات دربارة عوامل موجد تورم متفاوت يا حتي ناسازگارند، زيرا بر نگرش خاص پژوهشگر استوار است. در اين مقاله براي پرهيز از افتادن در چنين گردابي، از روش ميانگين‌گيري بيزي براي پيش‌بيني تورم استفاده شده است. براي پيش‌بيني نرخ تورم در ايران از داده‌هاي فصلي سال‌هاي 1401:4-1369:1 استفاده شده است. نتايج نشان مي‌دهد كه ميانگين‌گيري مدل پويا منجر به بهبودهاي قابل ‌توجهي در پيش‌بيني نسبت به رويكردهاي ديگر مانند OLS، ARMA و ARDL مي‌شود. همچنين از بين متغيرهاي تاثيرگذار بر تورم بيشترين ميزان تاثيرگذاري براي پيش‌بيني نرخ تورم مربوط به متغيرهاي هزينه‌هاي مصرفي خانوارها، نرخ بيكاري و نرخ دستمزد كارگران بوده است. بنابراين كنترل بر بازار خواربار مصرفي خانوارها، كنترل بر بازار مسكن، اصلاح الگوي دستمزدي در كشور، كنترل نرخ بهره در بانك‌ها، استفاده از سياست‌هاي پولي انقباضي مي‌تواند موجب كنترل و كاهش انتظارات تورمي نزد مردم شود.