تأثير جنسيت بر رفتارهاي سوگواري در مرثيه هاي شخصي فارسي

سوگ ‌سروده‌هاي شخصي در ميان گونه‌هاي غنايي، بسيار به حسيّات طبيعي و عواطف راستين انساني نزديك است. ظهور فرديت شاعر در مرثيه‌هاي شخصي، امكان مطالعات روان‌شناختي/ مؤلف‌محور را در اين گونه‌ي ادبي فراهم كرده است. مسئله‌ي اصلي اين تحقيق ميان‌رشته‌اي، سنجش اثرگذاري متغيّر جنسيت بر رفتارهاي سوگواري در مرثيه‌هاي شخصي شاعران زن و مرد است. براي انجام پژوهش از روش تحقيق تركيبي (توصيفي- تحليل قياسي- آماري) استفاده شده. جامعه ي آماري تحقيق، شامل مراثي شخصي (سوگ همسر/ معشوق- فرزند) از هفت شاعر مرد و هفت شاعر زن (درمجموع 16 مرثيه) است كه اين نتايج به دست آمد: زنان در رثاي فرزندانشان بيشتر واكنش‌هاي عاطفي و فيزيكي از خود نشان مي‌دهند؛ واكنش‌هاي ارتباطي و معنوي كمتر در اين دسته مرثيه‌هاي زنان وجود دارد. مردان در سوگ فرزندانشان، واكنش‌هاي احساسي و فيزيكي به‌ميزان فراوان، اما متفاوت‌تر و كمتر نسبت به زنان بازتاب مي‌دهند؛ همچنين مردان واكنش‌هاي معنوي، ارتباطي و رفتاري بيشتري انعكاس داده‌اند، به‌گونه‌اي كه خشم، آمريت و روي‌گرداني از ارزش‌ها با جلوه‌اي برون‌گرايانه و فرادستانه در مراثي مردان قابل‌توجه است. زنان و مردان در سوگ همسر، واكنش‌هاي فيزيكي و احساسي كمتر و درعوض واكنش‌هاي معنوي بيشتري نشان مي‌دهند. اين امر از بار عاطفي و فرديت بازتاب‌يافته در مراثي سروده‌شده براي همسر در ميان سوگ‌سروده‌هاي شاعران زن و مرد كاسته است. مطابق داده‌هاي پژوهش، هرچقدر بر ميزان آزادي‌هاي اجتماعي و فرهنگي زنان افزوده شده، واكنش‌هاي معنوي و رفتاري در مراثي آنان نمود بيشتري يافته است؛ بنابراين مي‌توان تفاوت رفتارهاي سوگواري در سوگ‌سروده‌هاي شخصي را متأثر از متغير/ عامل جنسيت به‌ شمار آورد.