تجلّي آواي مرغان به مثابه ي عنصر بلاغي و بوطيقايي در منتخب شعر پارسي بر مبناي نظريه ي زائوم

آفرينش صورخيال آواي مرغان (ايماژ) در ادب فارسي به سه صورت تجلي ‌يافته‌ است: اول ازطريق جاندارپنداري و نهادن كلام به زبان مرغان، دوم ازطريق حسي كه صداي پرندگان به شاعر يا نويسنده مي‌دهد و سوم بازتاب عيني صداي پرنده به‌عنوان يك عبارت كامل كه اين عبارت مي‌تواند تقليد صداي مرغان يا تشابهي ميان كلام انساني و آواز پرنده باشد. دو وجه اخير را مي‌توان به‌عنوان صورت‌هاي بلاغي پوئتيك (بوطيقا) و رتوريكي آواي مرغان در نظر گرفت و به همين دليل آن‌ها را برمبناي نظريه‌ي بلاغي فرماليسم زائوم يا همان زبان فرامعنا تحليل كرد. ازسوي‌ديگر نظريه‌ي گاستون باشلار كه مبتني بر تخيّل فشارسنجي (پنوماتيك صدا) است، مي‌تواند راهنماي تحليل ايماژيك آواي مرغان قرار گيرد. تحليل پنوماتيك ذهني آواز مرغان، بين فشارسنجي ذهني صداي پرفشار كلاغ و آواي چهچهه‌‌ي كم‌فشار بلبل و نواي زير چكاوك كه برمبناي آن صور خيال مختلفي خلق مي‌شود، تفاوت قائل است. اين مقاله به تحليل بلاغت آواي مرغان مبتني بر مباني بلاغت سنتي و بنيان‌هاي بلاغت جديد و مفهوم زائوم در نظريه‌ي بلاغي فرماليسم‌ها پرداخته ‌است.