واكاوي ظرفيت ‌هاي ديوان حافظ براي ارائه به نوجوانان

ديوان حافظ از گنجينه‌هاي گران ‌بهاي ادبي ‌ست كه گروه‌هاي مختلف مردم، متناسب با دانش‌هاي ادبي و گرايش‌هاي فكري خود، از آن بهره مي‌برند؛ اما آيا اشعار حافظ براي نوجوانان هم مي‌تواند سودمند باشد؟ نويسندگان مقاله‌ي پيشِ رو، براي پاسخ به اين پرسش، پژوهشي را سامان داده‌اند كه اين مقاله بخشي از دستاوردهاي آن است. پيش‌فرض پژوهش آن بوده كه بخشي از سروده‌هاي حافظ، از نظر زباني براي نوجوانان، دريافتني‌ست و بسياري از آنان مي‌توانند دستِ‌كم با سطوح اوليه‌ي بعضي از اشعار ارتباط برقرار كنند. اين پژوهش از دو طريق پي گرفته شد: يكي مطالعه‌ي منابع معتبر و مرتبط با موضوع و بررسي توصيفي‌تحليلي آن و ديگري تدوين و توزيع پرسش‌نامه‌اي ويژه براي نوجوانان. با توجه به نتايج تحقيق، اشتراكاتي ميان ويژگي‌هاي دوره‌ي نوجواني و بسياري از ابيات حافظ وجود دارد كه مناسب‌بودن آن‌ها را براي نوجوانان تأييد مي‌كند. برخي از ظرفيت‌هاي ديوان حافظ براي ارائه به نوجوانان عبارت‌اند از: پرداختن به موضوعات و مفاهيمي مانند تلاش براي شناخت خود و يافتن معناي زندگي، آرمان‌گرايي، مسائل اخلاقي و اجتماعي، عشق و دوستي (كه از ويژگي‌هاي دوره‌ي نوجواني هم هستند)، تعدد و تنوع شخصيت‌ها (انساني و غيرانساني) و شيوه‌ي پردازش آن‌ها در كنار فضاي روايت‌گونه و نمايشي برخي از سروده‌ها. با توجه به اين ظرفيت‌ها مي‌توان به بخشي از نيازهاي معنوي نوجوانان پاسخ مناسب داد؛ نيازهايي همچون: داشتن فضايي امن براي گفت‌وگوي دروني، انديشيدن به واقعيت‌ها و احتمالات و خيال‌پردازي؛ داشتن دوستي امن و صميمي، با احساسات و دغدغه‌هاي مشترك؛ دستيابي به استقلال عمل در كنار بهره‌مندي از راهنمايي افراد مطمئن و آگاه؛ نياز به هويت‌يابي و خداشناسي و دستيابي به معناي زندگي