شناسايي و تبيين عوامل پيشايندي و پسايندي انحراف خلاق با روش دلفي فازي

زمينه و هدف: انحراف خلاق به‌معناي سرپيچي و نافرماني از دستورهاي مديران براي پيگيري ايده‌هاي جديد و خلاقانه است كه مي‌تواند نتايج مثبتي را براي سازمان به‌همراه داشته باشد. هدف پژوهش حاضر شناسايي و اولويت‌بندي پيشايندها و پسايندهاي انحراف خلاق با استفاده از روش دلفي فازي است. روش‌شناسي: اين پژوهش از نظر روش، نوعي پژوهش آميخته است و از نظر  نوع استفاده، پژوهشي كاربردي و اكتشافي است. جامعه آماري پژوهش شامل اساتيد رشته مديريت و كارشناسان استانداري چهارمحال‌و بختياري بود كه 16 نفر از آنها بر اساس اصل كفايت و اشباع نظري و توسط نمونه‌گيري گلوله برفي انتخاب شدند. جهت گردآوري داده‌ها در بخش كيفي از مصاحبه نيمه‌ساختاريافته و براي جمع‌آوري داده‌ها در بخش كمي از پرسشنامه دلفي استفاده شد. روايي ابزار گردآوري اطلاعات با روش روايي نظري و روايي محتوايي و پايايي آن با استفاده از روش درون‌كدگذار-ميان‌كدگذار آزمون شد. براي سنجش روايي پرسشنامه، از روش اعتبار محتوا و براي سنجش پايايي از روش نرخ ناسازگاري استفاده شد. يافته‌ها: بر اساس تحليل داده‌‌ها، مهم‌ترين عوامل از بين پيشايندهاي انحراف خلاق به ترتيب شامل ضريب هوشي بالا، ريسك‌‌پذير بودن، تفكر خلاق و مبهم بودن قوانين، عوامل انگيزشي، تسلط كاركنان بر قوانين و حمايت مديريت بودند و از ميان پسايندها، ايجاد عملكرد خلاقانه و افزايش قابليت نوآوري، افزايش كارايي سازماني، تسريع در اهداف سازمان و رفع برخي از مشكلات سازماني جزء مهم‌ترين عوامل هستند. نتيجه‌گيري: انحراف خلاق، پيامدهاي عملي مهمي براي سازمان دارد. مديران با دادن حدي از فردگرايي و استقلال رواني به كاركنان مي‌توانند انحراف خلاق و تلاش‌هاي خلاقانه را در ميان كاركنان تشويق كنند.