ارزيابي نقادانه خدمات حوزه پيشگيري از مصرف مواد، الكل و دخانيات براساس محتواهاي موجود در دفتر سلامت رواني اجتماعي و اعتياد معاونت بهداشت در نظام مراقبت هاي بهداشتي اوليه

زمينه و هدف: هدف از پژوهش حاضر مروري نظام مند و انتقادي به بسته هاي خدمات موجود در دفتر سلامت رواني اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت در حوزه مواد، الكل و دخانيات بوده كه در حال حاضر در نظام مراقبت هاي بهداشتي اوليه مورد استفاده است. اين پژوهش با روش مرور و ارزيابي نقادانه، انجام شد.روش كار: در ابتدا 1362 صفحه اطلاعات در قالب 47 فايل از سوي دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد جهت بررسي به پژوهشگران ارسال شد. فايل هاي ارسالي طبقه بندي، موارد اضافي، نامرتبط و تكراري حذف و نهايتاً 840 صفحه در 29 فايل مطالعه و مورد بررسي دقيق گرفت. سپس جهت نقد بر بسته ها از 7 متخصص حيطه اعتياد استفاده شد. از روش تحليل محتوا جهت استخراج نقدهاي متخصصين استفاده گرديد.نتايج: بررسي هاي انجام شده نشان داد كه اطلاعات جامعي در مورد اعتياد به مواد مخدر، الكل و دخانيات به مراجعه كنندگان ارائه مي شود. اما، در طي نگاه نقادانه و مروري بر بسته هاي موجود 4 نقد اصلي استخراج شد. نقد به منابع، اپيدمولوژي، عدم تناسب فرهنگ ايراني-اسلامي و مسائل فني-تخصصي 4 حيطه نقد اصلي وارده بر بسته هاي موجود بود. تعداد فايل ها و تنوع مداخلات، اشكالات ويرايشي و نگارشي، مداخلات و بحث هايي با منابع درون متني نامناسب، منابع بعضاً قديمي و مربوط به سال هاي 2013 و 2014، مداخلات قديمي، عدم همخواني مناسب با فرهنگ جامعه اسلامي ايران و ترجمه مستقيم بخش هايي از متون اصلي و اسناد مجامع بين المللي برخي از ايرادات وارده بر اين خدمات بود. نتيجه گيري: علي رغم تلاش هاي دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد جهت پوشش نيازهاي اكثر افراد مراجعه كننده به نظام مراقبت هاي اوليه، به نظر مي رسد تعداد بالاي مداخلات و اطلاعات اضافي موجب سردرگمي پزشك، مراقب سلامت روان، مراقب سلامت خانواده، بهورز و ديگر افراد مرتبط خواهد شد. در نهايت پيشنهاد مي شود برخي از بسته ها در يكديگر ادغام شوند و مسائل تكراري حذف گردد و بخش هاي اختصاصي به آن اضافه شود و برخي از بسته ها نيز بر اساس موارد پيشنهادي مورد بازبيني اساسي قرار گيرند و بر تدوين بسته هاي به روز و متناسب با فرهنگ جامعه ايراني تاكيد شود.