منشأ يخچالي كربنات‌ها در افق‌هاي كلسيك و پتروكلسيك خاك‌هاي تشكيل‌شده بر روي نهشته‌هاي يخچالي دامنه جنوبي رشته كوه البرز

انحلال دي‌اكسيدكربن در آب، يكي از منابع كربنات‌هاي خاك مي‌باشد كه با دماي آب رابطه معكوس دارد. منشأ كربنات‌هاي خاكساخت تشكيل‌يافته در رسوبات يخچالي و تأثير فرآيندهاي يخچالي بر تشكيل آن‌ها بررسي شد. اين مطالعه در سال 1400 در استان البرز انجام گرفت و هشت خاك‌رخ در منطقه كرج و هشتگرد با كاربري مرتع و اقليم نيمه‌خشك تشريح و نمونه‌برداري شدند. مواد مادري خاك‌رخ‌هاي مورد مطالعه، رسوبات يخچالي آبرفتي مي‌باشند. خصوصيات فيزيكي و شيميايي 27 نمونه برداشت‌شده از افق‌هاي ژنتيكي خاك‌رخ‌ها شامل بافت خاك (قبل و بعد از حذف كربنات‌ها) با روش هيدرومتر،pH  وEC  در عصاره اشباع، كربن آلي به روش والكلي-بلك، كربنات كلسيم معادل (CCE)  با روش كلسيمتري و ظرفيت تبادل كاتيوني (CEC) با روش استات آمونيوم اندازه‌گيري شدند. تشريح و رده‌بندي خاك‌ها براساس سامانه رده‌بندي آمريكايي انجام شد. مطالعه ميكرومورفولوژي نمونه‌هاي دست‌نخورده (قبل و بعد از حذف كربنات‌ها)، پس از تلقيح نمونه‌ها با رزين پلي‌استر، برش و سايش و چسباندن بر روي لام‌هاي شيشه‌اي و كاهش ضخامت به حدود ۳۰ ميكرون انجام شد. آناليز تصاوير با ميكروسكوپ پلاريزان و تشريح و تفسير نتايج بر اساس راهنماي تشريح مقاطع نازك صورت پذيرفت. نتايج نشان داد كه افق‌هاي پتروكلسيك تشكيل‌شده بر روي تيل‌ها و مورن‌هاي يخچالي، حاصل نفوذ درازمدت آب سرد غني از كربنات محلول در درون خاك است. اين مدل تشكيل كربنات‌هاي ثانويه در خاك با ساير مدل‌هايي كه عمدتاً منشأ تشكيل كربنات‌ها را انحلال و تبلور مجدد كربنات‌هاي اوليه و يا تنفس زيستي ريشه و موجودات زنده مي‌داند، متفاوت است. اين تحقيق ثابت كرد كه انحلال دي‌اكسيدكربن در آب سرد يكي از منابع كربنات‌ها در خاك است.