تعيين حجم آب كاربردي و شاخص‌ بهره‌وري آب در مزارع توليد خيار در كشور

محدوديت منابع آب و ضرورت بهبود بهره‌وري آب در توليد محصولات سبزي و صيفي ازيك‌ سو و اهميت اقتصادي توليد خيار در كشور از سوي ديگر، لزوم بررسي شاخص‌‌هاي مديريتي در توليد خيار را آشكار مي‏نمايد. پژوهش حاضر با هدف تعيين مستقيم آب كاربردي خيار (مجموع حجم آب آبياري و بارندگي) و شاخص‌هاي بهره‌وري آب آبياري در مزارع توليد خيار كشور بدون دخالت در برنامه آبياري كشاورزان در طول يك سال زراعي (1399-1400) انجام شد. از اين رو، حجم آب آبياري و عملكرد خيار در بيش از 180 مزرعه منتخب و مشتمل بر حدود 70 درصد سطح زيركشت خيار در كشور اندازه‌گيري گرديد. نتايج حاكي از آن است كه تفاوت بسيار معني‌داري در حجم آب آبياري، آب كاربردي، عملكرد و شاخص‌هاي بهره‌وري آب در استان‌هاي منتخب وجود دارد. حجم آب كاربردي خيار در مزارع منتخب از 4158 مترمكعب در هكتار در استان هرمزگان تا 8898 مترمكعب در هكتار در استان خراسان رضوي متغير است و ميانگين وزني آن 7043 مترمكعب در هكتار حاصل شد. ميانگين عملكرد خيار از 12750 كيلوگرم ‌بر هكتار در استان زنجان تا 32956 كيلوگرم ‌بر هكتار در استان خراسان رضوي متغير و ميانگين وزني آن 25219 كيلوگرم ‌بر هكتار است. شاخص‌‌هاي بهره‏وري آب آبياري و آب كاربردي به‌ترتيب 4.27 و 4.20 كيلوگرم بر مترمكعب بدست آمد اين در حالي است كه كمترين مقدار شاخص بهره‌‌وري آب كاربردي در استان زنجان (2.21 كيلوگرم بر متر‌مكعب) و بيشترين مقدار آن در استان فارس (6.59 كيلوگرم بر متر‌مكعب) بود.برمبناي نتايج حاصل، حجم كل آب مورد نياز 55 هزار هكتار سطح زيركشت خيار در كشور، 330 ميليون مترمكعب برآورد گرديد.