اثر بهره‌برداري به‌هنگام و ديرهنگام سازه‌هاي كانال بر توزيع عادلانه و پايدار آب

امروزه كمبود آب يك مشكل جدي در بيشـتر نقـاط جهـان محسـوب مـي‌شـود. بـا توجـه بـه اينكـه كشور ايـران نيز در اقليم خشـك و نيمــه خشــك واقــع شــده است مســئله بحــران آب يكــي ازعمده‌ترين مسائل كشور مي‌باشد. لـذا انجـام اقـداماتي در راسـتاي ارتقاء بهره‌وري آب، امري ضروري است. شبكه‌هاي آبيـاري و زهكشـي، وظيفه اصلي تحويل و توزيع آب آبياري را بر عهده دارند. بررسي‌هـاي صورت گرفته در ارتباط با عملكـرد مـديريت انتقـال، توزيـع و تحويل آب در شبكه‌هاي آبياري مختلف كشور نشان مي‌دهد كه عملكرد اكثر شبكه‌هاي آبياري و زهكشي، مطلوب نيست. در اين پژوهش، جهت ارزيابي عملكرد كانال‌هاي آبياري، اثر بهره‌برداري به‌هنگام در مقابل بهره‌برداري ديرهنگام در كانال آبياري E1R1 از شبكه آبياري دز در استان خوزستان با تعريف گزينه‌هاي مختلف بهره‌برداري با استفاده از مدل‌هاي HEC-RAS و ICSS بررسي گرديد. نتايج اين تحقيق نشان داد كه عملكرد كانال E1R1 با انجام عمليات بهره‌برداري به‌هنگام نسبت به بهره‌برداري ديرهنگام به ميزان قابل توجهي بهبود يافته است. به‌طوريكه مقدار شاخص عدالت از 0.40، 0.71، 0.32 و 0.78 در گزينه‌هاي مختلف به‌ترتيب به 0.07، 0.01، 0.09 و 0.01 كاهش يافته است و به مقدار مطلوب صفر نزديكتر شده است. نتايج مشابهي نيز براي ساير شاخص‌هاي ارزيابي عملكرد مانند كفايت، راندمان و پايداري تحويل حاصل شده است كه بيانگر اهميت بهره‌برداري به‌هنگام در بهبود عملكرد كانال مي‌باشد.