ارزيابي نقضِ كاركردهاي ذهن‌آگاهي حسابرسان براساسِ تحريف‌هاي سوگيرانه‌ي شناختي

تحريف سوگيرانه يا خطاي ادراكي نوعي انحراف از واقعيت‌ها در تصميم‌گيري يا قضاوت محسوب مي‌شود كه عملكردهاي فردي را تحت تاثير منفي تغيير مي‌دهد. اين موضوع در حرفه حسابرسي به صورت شيفته و مجذوبيت حسابرس نسبت يك ويژگي يا خصيصه از عملكرد شركت يا صاحبكار ايجاد مي شود و باعث مي‌گردد تا قضاوت حرفه اي براساس ذهن آگاهي دچار انحراف از واقعيت شود. هدف اين پژوهش ارزيابي نقضِ كاركردهاي ذهن‌آگاهي حسابرسان براساسِ تحريف‌هاي سوگيرانه‌ي شناختي مي باشد. روش شناسي پژوهش توسعه اي و تركيبي است. به طوريكه در بخش كيفي براساس تحليل فراتركيب ابتدا تلاش شد تا مولفه‌ها به عنوان مبنايِ تحليلي پژوهش و گزاره‌ها به عنوان متغيرهاي مرجع، شناسايي شوند. سپس براساس تحليل دلفي، حدِ اجماع نظري مورد بررسي قرار گرفت تا در نهايت در بخش كمي پژوهش، باهدف تبيين مولفه‌ها و مضامينِ شناسايي شده، طبقِ تحليلِ ارزيابي فازي شهودي، تاثيرگذارترين نقضِ كاركردهاي ذهن‌آگاهي حسابرسان براساسِ تحريف‌هاي سوگيرانه‌ي شناختي مشخص شوند. در اين پژوهش، جامعه هدف شامل دو بخشِ كيفي و كمي بود، كه در بخش كيفي با كمكِ ۱۵ نفر از متخصصان و خبرگان رشته حسابداري در سطح دانشگاه تلاش گرديد تا در قالب فرم‌هاي امتيازي، مولفه‌ها و گزاره‌هاي پژوهش شناسايي شوند. در بخش كمي نيز ۱۹ نفر از شركاي حسابرسي داراي بيش از ۴ سال سابقه كاري داشتند، براي مشاركت در پژوهش استفاده شد. نتايج پژوهش نشان داد، تحريف سوگيري هاله‌اي تاثيرگذارترين عامل براي نقضِ ذهن آگاهي حسابرسان محسوب مي‌شود. در واقع نتيجه اين پژوهش بيان‌كننده‌ي اين واقعيت است كه وجودِ تحريف سوگيري هاله‌اي، احاطه و كنترل حسابرس بر داشتن يك رويكرد جزئي‌نگرانه در خصوصِ بررسي شواهد و مداركِ صاحبكاران را به دليل شفيتگي حسابرس بر يك بُعد از كار حسابرسي و يا ويژگيِ صاحبكاران و يا حتي جايگاه صاحبكاران در بازار رقابتي به دليل داشتن سهم بيشتر در بازار، مي‌تواند سطح استدلال‌هاي تحليليِ حسابرسان را تحت تاثير قرار دهد.