طراحي الگوي اثربخشي كميته حسابرسي با رويكرد مبتني بر نظريه داده بنياد

كميته حسابرسي بعنوان يكي از اجزاي اصلي نظام راهبري شركتي، ناظر نهايي سيستم حسابداري مالي است. به دنبال رسوايي هاي مالي اخير، كفايت اثربخشي اين كميته ها به شدت مورد انتقاد قرار گرفت، بنابراين بايد بين كميته حسابرسي كه صرفاً بصورت شكلي و ظاهري ايجاد شده و بعنوان حفاظ قانوني و ابزاري براي توجيه اعمال مديريت مورد استفاده قرار مي گيرد با كميته حسابرسي كه بطور اثربخش بر گزارشگري مالي و كنترل نظارت مي كند، تمايز قائل شويم. هدف اين پژوهش طراحي الگوي مفهومي براي اثربخشي كميته حسابرسي در ايران است. بخش اول پژوهش از نوع كيفي است كه با استفاده از رويكرد مبتني بر نظريه داده بنياد انجام شد و جامعه آماري شامل افراد متخصص و صاحب نظر در زمينه كميته حسابرسي است كه از طريق نمونه گيري هدفمند در مجموع تعداد 18 نفر به عنوان مشاركت كنندگان انتخاب شدند. مقوله محوري، اثربخشي كميته حسابرسي است كه در پنج بعد، تبيين و سپس باتوجه به شرايط علي و شرايط مداخله گر، راهبردها و پيامدهاي آن تحليل و مدل نهايي براساس آن ارائه شده است. در گام بعدي، پرسشنامه اي طراحي و توسط 218 نفر از اعضاي كميته هاي حسابرسي شركتهاي بورسي تكميل و با نرم افزار آماري ايويز مورد پردازش قرار گرفت. نتايج كمي ‌پژوهش‌ نشان داد كه بين متغيرهاي ميزان فعاليت كميته حسابرسي، توانايي مبتني بر تخصص، توانايي مبتني بر تجربه، استقلال، ويژگي هاي رئيس كميته، اقتدار و جايگاه سازماني كميته حسابرسي، انگيزه و تعهد اعضاي كميته حسابرسي، آگاهي و نگرش اركان شركت، حمايت مديرعامل و نظارت سازمان بورس با اثربخشي ‌كميته ‌حسابرسي‌ رابطه معناداري وجود دارد اما بين متغيرهاي اندازه كميته حسابرسي، دوره تصدي كميته حسابرسي، تعامل و همكاري موثر اعضاي كميته حسابرسي، پاسخ خواهي و نظارت اثربخش هيات مديره، تقاضا براي پاسخگويي و آگاهي و نگرش ذينفعان با اثربخشي ‌كميته ‌حسابرسي‌ رابطه معناداري يافت نشد.