تحليل نقشه علمي و مصورسازي پژوهش‌هاي منتشرشده در نشريه پژوهش در يادگيري آموزشگاهي و مجازي با استفاده از رويكرد تحليل شبكه‌ هاي اجتماعي

هدف: يكي از راه‌هاي ارزيابي تحقيقات علمي و پژوهشي در هر حوزه‌اي، تحليل نقشه علمي آن است. استفاده از رويكردهاي تحليل شبكه‌هاي اجتماعي، تكنيكي مناسب براي رسم نقشه علمي و تحليل آن است. اين رويكردها به‌خوبي مي‌توانند ساختار شبكه‌هاي علمي حوزه مورد نظر را نشان دهند.روش‌شناسي: در اين مطالعه با استفاده از روش‌هاي تحليل شبكه و تحليل هم‌رخدادي واژگان، شبكه علمي مجموعه مقالات منتشرشده در نشريه «پژوهش در يادگيري آموزشگاهي و مجازي» از سال انتشار تا اكنون مورد تحليل و واكاوي قرار گرفته است. شبكه‌هاي مختلف علمي مقالات، از جمله هم‌نويسندگي، بين‌دانشگاهي و درون‌دانشگاهي، هم‌معنايي مقالات و هم‌رخدادي واژگان، مورد تحليل قرار گرفته است. براي خزش و پيش‌پردازش داده‌ها از زبان PHP و براي تحليل‌هاي مبتني بر شبكه‌ و مصورسازي شبكه‌هاي مختلف از زبان پايتون و نرم‌افزار گفي استفاده شد. همچنين براي محاسبه ماتريس‌هاي مجاورت هر شبكه از روش TF-IDF استفاده‌ شده است.يافته‌ها: نتايج تحليل هم‌رخدادي واژگان نشان مي‌‌دهد كه موضوعاتي چون رضايت‌مندي، روان‌شناسي و هيجاني‌يابي بيشتر از ساير زمينه‌ها به آنها پرداخته‌ شده است. شبكه هم‌نويسندگي با درجه 2.881 نشان مي‌دهد هر نويسنده با سه نويسنده ديگر در نگارش مقاله مشاركت داشته است. ميانگين ضريب خوشه‌بندي نويسندگان در شبكه هم‌نويسندگي 0.685، فشردگي شبكه 0/936 و تعداد اجتماعات 83 را نشان داد. همچنين بيشترين تعداد مقاله با همكاري سه نويسنده و پس از آن چهار و پنج نويسنده نوشته شده است.نتيجه‌گيري: نتايج به‌دست‌آمده نشان مي‌دهد مقالات منتشرشده در نشريه داراي پراكندگي موضوعي متنوعي است. خوشه‌بندي شبكه هم‌تأليفي نشان داد نويسندگان مقالات بيشتر تمايل به تشكيل گروه‌هاي علمي كوچك در قالب دانشگاه‌ها يا پژوهشكده‌هاي سازمان متبوع خود دارند. در اين خصوص دو دانشگاه پيام نور و آزاد اسلامي بيشترين تعداد مقاله با هم‌تأليفي درون‌دانشگاهي داشته‌اند كه در اين ميان شبكه هم‌تأليفي دانشگاه پيام نور ساختاري جالب و قابل ‌توجه را نشان داد كه در آن تمايل به همكاري بين اعضاي دانشگاه در مقايسه با گروه‌هاي مستقل بسيار بيشتر است.