شناسايي و دسته بندي معيارهاي ارزيابي برون دادهاي علمي در زيست بوم نشر علمي

هدف: وجود يك سامانه ارزيابي علمي قدرتمند و قابل ‌اطمينان، براي دريافت بازخورد دقيق و پيوسته از نتايج، پيامدها و آثار برون ‌دادهاي علمي، ضروري است. چنين نظامي از گوناگون، ارزش يك برون‌داد علمي را به تصوير مي‌كشد. از اين رو هدف اصلي پژوهش حاضر شناسايي و دسته‌بندي معيارهاي ارزيابي برون‌دادهاي علمي در حوزة زيست‌بوم نشر علمي با در نظر گرفتن متون، شبكه‌هاي نشر علمي و ديدگاه خبرگان نشر علمي است تا به طراحي نظام ارزيابي برون‌دادهاي علمي كمك نمايد.روش‌شناسي: براي ارائه چارچوب مفهومي از شاخص‌هاي ارزيابي در زيست‌بوم نشر علمي از روش آميخته و رويكرد سه‌سويه‌سازي استفاده شده‌است. ابتدا معيارهاي استفاده شده در حوزة نشر علمي با به‌كارگيري مرور نظام‌مند از 331 منبع استخراج شد. سپس براي تعيين اعتبار معيارهاي استخراج‌شده و تكميل چارچوب اوليه، معيارهاي شناسايي‌شده در 12 پايگاه علمي مورد بررسي قرارگرفت و در پايان به تأييد 30 نفر از خبرگان داخلي و خارجي رسيد.يافته‌ها: روي‌هم‌رفته 331 مدرك براي مطالعات مرور نظام‌مند معيارهاي ارزيابي در زيست‌بوم نشر علمي مورد تأييد قرارگرفت. داده‌هاي استخراج‌شده از مرور نظام‌مند در حوزة ارزيابي در 3 گروه دسته‌بندي شد و شامل شكل، نوع و قالب ارزيابي است. براساس دو مطالعه ديگر، شاخص جديدي به معيارهاي شناسايي‌شده اضافه نشد؛ اما يافته‌ها نشان از تأكيد و توجه متخصصان به نوع خاصي از شاخص‌هاي شناسايي‌شده در حوزة ارزيابي برون‌دادهاي علمي داشت.نتيجه‌گيري: درمجموع 3 شاخص اصلي و 9 شاخص فرعي براي ارزيابي زيست‌بوم نشر علمي شناسايي شد. در شكل ارزيابي، 4 شاخص فرعي (ارزيابي‌هاي محتوايي، باز، دگرسنجي و كتاب‌شناختي) در نوع ارزيابي، 3 شاخص فرعي (ارزيابي كمي، ارزيابي كيفي، ارزيابي آميخته) و در قالب ارزيابي، 2 شاخص فرعي (ارزيابي فني و غير فني) شناسايي‌شد. همچنين، نتايج نشان از هم‌راستايي هر سه مطالعه (مرور نظام‌مند، مشاهده شبكه‌هاي نشر علمي و نظرسنجي از خبرگان) دارد. هرچند در هر يك از سه مطالعه، بر شاخص‌هاي خاصي از مؤلفه ارزيابي تأكيد دارند. خروجي هر سه مطالعه نشان‌مي‌دهد، آنچه در ارزيابي زيست‌بوم نشر علمي در اولويت است شكل و نوع ارزيابي است. در قالب ارزيابي نيز بيشتر بر روش‌هاي معمول و شناخته‌شده تأكيد شده است. پژوهش حاضر مي‌تواند الگوي مناسبي براي طراحي نظام ارزيابي برون ‌دادهاي علمي قرار گيرد.