رويكردي نوين در اولويت بندي حفاظتي كلان اكوسيستم‌هاي خشكي كشور

توصيف و تعيين خصوصيت و جايگاه مكاني اكوسيستم‌ها در مديريت سرزمين، حفاظت زيست‌بوم‌ها و تنوع‌زيستي، نقش به‌سزايي دارد. از طريق شناسايي و طبقه‌بندي اكوسيستم‌ها و انتشار جغرافيايي آنها مي‌توان به انتخاب مناطق حفاظتي معرف اقدام نمود. همچنين، آرايش و همسايگي اكوسيستم‌ها مي تواند تسهيل‌كننده الگوهاي مناسب استفاده از سرزمين باشد، موضوعي كه در اثربخشي نتايج آمايش سرزمين نقش دارد. در مطالعه حاضر، دو هدف شناسايي اكوسيستم‌هاي خشكي كلان كشور و توزيع فضايي آنها در استان‌ها در نظر گرفته شد تا اولويت استان‌ها بر اساس برخي شاخص‌هاي ساختاري اكوسيستمي براي انتخاب مناطق معرف حفاظتي آشكار شود. براي اين منظور شاخص‌‌‌هاي حضور، تنوع و يكنواختي اكوسيستم‌ها همچنين شاخص تشابه جاكارد مورد استفاده قرار گرفت. شناسايي اكوسيستم‌ها براساس معيارهاي زمين‌اقليمي و پوشش‌گياهي صورت گرفت. به اين منظور از لايه‌‌‌هاي رقومي ارتفاع، طبقات اقليمي دومارتن و تيپ گياهي كشور استفاده و همپوشاني و تلفيق لايه‌ها در محيط نرم‌افزار ArcGIS 10.2 انجام شد. نتايج نشان داد، 21 اكوسيستم خشكي كلان در سطح كشور قابل شناسايي است كه پس از تحليل موقعيت استاني معلوم شد استان اصفهان از نظر انتخاب مناطق معرف حفاظتي در اولويت نخست قرار دارد، پس از اين استان، سمنان، فارس، كرمان و گلستان در اولويت دوم و استان اردبيل در اولويت سوم قرار گرفتند. همچنين، بر اساس تشابه اكوسيستمي، 12 گروه استاني تشخيص داده شد كه استان‌هاي هر گروه مي‌توانند از الگوي انتخاب مناطق تحت حفاظت، مستقل از گروه ديگر برخوردار شوند. همچنين در فرايند برنامه‌ريزي مديريت پايدار سرزمين، گروه‌هاي مستقل، از الگوي توان‌سنجي و ظرفيت‌يابي خدمات اكوسيستم مستقل برخوردار خواهند بود.