كاربرد LCM درتحليل وضع موجود و پيش‌بيني تغييرات پوشش و كاربري اراضي در حوضه آبريز سد لتيان

تغييرات سريع در پوشش و كاربري اراضي (LULC) سبب ايجاد اختلال در پويايي محيط‌زيست و تخريب سرزمين مي‌گردد. مدل‌سازي تغييرات، بر اساس رويكرد نقشه‌هاي سري زماني پوشش و كاربري اراضي، نقش مهمي در مديريت و برنامه‌ريزي منطقه‌‌اي محيط‌زيستي دارد. هدف اصلي اين پژوهش، بررسي روند تغييرات كاربري و پوشش اراضي در حوضه آبريز سد لتيان با استفاده از مدل‌سازي است تا با تحليل وضعيت كنوني كاربري‌ها در منطقه و پيش‌بيني سناريوهاي آتي براي سال‌‌هاي 2027 و 2037، بتوان از تغييرات ناخواسته جلوگيري كرد. مهم‌ترين فرضيه‌ تحقيق پيش رو اين است كه، منطقه با كاهش نواحي پوشش گياهي و افزايش كاربري‌هاي انسان‌ساخت مواجه خواهد شد. تحليل مكاني/ زماني تغييرات پوشش و كاربري اراضي، براي دوره‌ 30 ساله مربوط به سال‌هاي 2007، 1998، 1987 و 2017 با استفاده از ماهواره‌ي لندست و سنجنده‌هاي OLI, ETM+,TM انجام شد. طبقات كاربري اراضي در اين مطالعات به چهار طبقه‌ نواحي انسان‌ساخت، نواحي داراي پوشش گياهي، اراضي بدون پوشش و منابع آبي تقسيم شدند. مدل‌سازي و پيش‌بيني، با استفاده از ماژول مدل‌سازي تغييرات اراضي) (LCMبر اساس شبكه‌ عصبي مصنوعي (ANN) و پرسپترون چند لايه (MLP) در نرم افزار ترست (TerrSet) انجام شد. نرخ دقت كلي مدل‌سازي براي سال‌‌هاي (1987، 1998، 2007 و 2017) به ترتيب برابر با 80.66، 83.21، 84.32 و 85.12 درصد و ضريب كاپا براي همان سال‌ها به ترتيب 0.8، 0.82، 0.84 و 0.86 محاسبه شدند. نتايج آشكارسازي تغييرات دوره‌ اول ( 1998-1987)، دوره‌ دوم (2007-1998) و دوره‌ سوم (2017- 2007) نشان مي‌دهد كه طي اين سه دوره‌ زماني، مساحت باغ‌ها و پوشش گياهي و اراضي بدون پوشش، كاهش و وسعت نواحي انسان‌ساخت افزايش داشته است. همچنين، طبق نتايج حاصل از مدل‌سازي و پيش‌بيني تغييرات، اين روند طي سال‌هاي 2027 و 2037 نيز ادامه خواهد داشت. نتايج اين تحقيق، مي تواند از ادامه‌ روند تخريب پوشش‌گياهي و خطرات ناشي از گسيختگي سيماي‌سرزمين جلوگيري نموده و كمكي باشد به مديران و برنامه‌ريزان تا تصميمات آگاهانه‌تري جهت برنامه‌ريزي منطقه‌اي محيط‌زيستي و حفظ منابع طبيعي ارزشمند منطقه اتخاذ نمايند.