ارزيابي فضايي استخراج منابع آب زيرزميني و سطحي بر فقر نسبي شهري

متغيرهاي عيني و ذهني مختلف بر انواع مختلف تعاريف و شاخص‌هاي فقر مؤثر است؛ اما در سال‌هاي اخير تاثير متغيرهاي محيط‌زيست بر انواع فقر موردتوجه اقتصاددانان محيط‌زيستي قرارگرفته است. هدف اين پژوهش ارزيابي تاثير متغيرهاي منابع آب زيرزميني به‌منظور در نظر گرفتن اثرات غيرخطي و آستانه‌اي آن بر فقر نسبي در بين 30 استان ايران و در دوره زماني 1385- 1398 است. مدل مورداستفاده مدل پانل پوياي تصادفي (DPD) با روش گشتاوري‌هاي تعميم‌يافته (GMM) با كاربرد برآوردگرهاي دومرحله‌اي آرلانو- باور/ بوندل- بوند با در نظر گرفتن 8 متغير فضايي دوربين (Durbin) است. وقفه فضايي اول فقر نسبي به‌منظور در نظر گرفتن اثرات فضايي دور باطل فقر نيز وارد مدل شده است. ميزان آستانه برآورد شده با استفاده از مدل فضايي دوربين 0.00493 ميليون مترمكعب سرانه ساليانه است. با توجه به اينكه ضريب درجه دوم استخراج 929.2549 است در صورت گذر استخراج آب از آستانه 493.1804 مترمكعب ساليانه سرانه، خط فقر نسبي افزايش خواهد يافت. بر اساس اين حد آستانه ميزان آستانه مصرف ساليانه آب براي يك جمعيت 80 ميليون نفري 39.454 ميليارد مترمكعب است، درصورتي‌كه ميزان استخراج منابع آب زيرزميني به‌طور متوسط در دوره فوق برابر با 59.927 ميليارد مترمكعب است كه نشان مي‌دهد در كل دوره، ايران از حد آستانه عبور كرده‌ است. با توجه به وجود اثرات فضايي پيشنهاد مي‌گردد كه سياست‌هاي مديريت آب از مديريت جغرافياي سياسي به مديريت حوضه‌هاي آبريز تغيير يابد.