ارزيابي توان اكولوژيكي دشت سيستان با تلفيق مدل‌هاي چند عامله مخدوم و فناوري‌هاي سنجش‌ازدور و ساج

منابع محدود كره زمين، در صورت استفاده مطلوب و در حد توان بازسازي آن‌ها توسط جمعيت انساني، مي‌توانند به‌طور پايدار مورد بهره‌برداري قرار گيرند. هدف ارزيابي توان اكولوژيك نيز بررسي توان بالقوه سرزمين و تعيين مطلوب‌ترين نوع كاربري آن است. در تحقيق حاضر، ارزيابي توان اكولوژيكي دشت سيستان براي كاربري‌هاي كشاورزي و مرتع‌داري، توسعه شهري و روستايي، اكوتوريسم، جنگلداري و جنگل‌كاري، حفاظت اكولوژيك و آبزي‌پروري در سال 1399 با استفاده از علم و فناوري سنجش‌ازدور و سامانه اطلاعات جغرافيايي (ساج) و مدل‌هاي ارزيابي اكولوژيك چند عامله مخدوم انجام‌ شده است. داده‌ها و اطلاعات مربوط به 24 پارامتر اكولوژيكي، فيزيكي، اقليمي و زيستي منطقه، اخذ شده از تصاوير ماهواره‌اي و يا نقشه‌هاي موجود، در محيط نرم‌افزارهاي سنجش‌ازدوري و ساج مورد پردازش و تحليل قرارگرفته است. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي‌دهد كه 100 درصد دشت سيستان براي كاربري حفاظت اكولوژيك، 63 درصد براي طبقه 2 كاربري اكوتوريسم گسترده و 19 درصد براي طبقه 4 كاربري مرتع‌داري داراي توان اكولوژيكي است و براي ساير كاربري‌ها ازجمله انواع كشاورزي، آبزي پروري، جنگلداري و توسعه شهري و صنعتي داراي توان مناسبي نيست. نتايج مقايسه توان پهنه با كاربري فعلي آن نشان مي‌دهد كه در بخش وسيعي از پهنه شمال‌شرقي كه فقط براي حفاظت توان دارد، در حال حاضر كشاورزي انجام مي‌شود و در بخش اعظم مناطقي كه براي حفاظت و تفرج گسترده در نظر گرفته‌ شده‌اند، اراضي باير و كاربري مرتع و بيشه‌زار وجود دارد. نتايج اين تحقيق لزوم توجه بيشتر به اقدامات حفاظتي و كاهش فعاليت‌هاي كشاورزي و صنعتي در اين پهنه آسيب‌پذير را نمايان مي‌سازد. از آن جايي كه فرايند ارزيابي توان اكولوژيك سرزمين، غالبا مستلزم صرف زمان و هزينه قابل ملاحظه‌اي مي‌باشد، يكي ديگر از اهداف تحقيق حاضر، معرفي قابليت تلفيق علم و فناوري سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافيايي با مدل‌هاي اكولوژيك موجود، جهت ارزيابي توان اكولوژيك كشور از جهت اهميت آن در تسريع، تدقيق و به‌روزرساني اطلاعات و خروجي‌هاي مدل‌هاي موجود و در نهايت تسريع در فرايند آمايش سرزمين مي‌شود كه در حال حاضر از مهمترين چالش‌هاي پيش رو جهت حصول به توسعه پايدار دركشور است.