بررسي بيان ژن‌‌هاي كليدي در مسير بيوسنتز پولگن درگياه كاكوتي ايراني (Ziziphora persica Bunge) تحت تنش خشكي

امروزه مبحث گياهان دارويي و متابوليت‌هاي ثانويه به‌طور قابل توجهي مورد استقبال پژوهشگران قرار گرفته است. كاكوتي ايراني (Ziziphora persica Bunge) از جمله گياهان دارويي مطرح متعلق به خانواده lamiaceae مي‌باشد كه داراي اسانسي با ماده مؤثره پولگن (pulegone) فراوان است. خشكي يكي از عوامل محدود‌كننده رشد در سرتاسر جهان و شايع‌ترين تنش محيطي مي‌باشد و يكي از مهم‌ترين عوامل محدود‌كننده توليد محصولات كشاورزي در سراسر دنياست. مطالعات انجام‌شده بيانگر وجود تأثير عمده اين تنش بر ميزان رشد، مواد مؤثره و هم‌چنين تاثير قابل توجه بر ميزان بيان ژن‌هاي دخيل در سنتز ماده مؤثره گياهان مي‌باشد. اين مطالعه براي ارزيابي اثر احتمالي تنش خشكي بر ماده مؤثره پولگن در كاكوتي ايراني انجام گرفت. از آنجايي كه تحمل به خشكي يك صفت ساده ژنتيكي نبوده بلكه صفتي كمي و پيچيده با جنبه‌هاي مختلف مي‌باشد، به منظور بررسي اثر تنش خشكي (30 درصد ظرفيت مزرعه) ميزان پرولين و محتواي نسبي آب در شرايط تنش با شرايط كنترل مقايسه گرديد. نتايج نشان داد سطح انباشت پرولين در شرايط تنش نسبت به شرايط كنترل به‌طور قابل توجهي افزايش مي‌يابد كه نشان از فعال شدن مكانيسم‌هاي تحمل در گياه دارد. در اين پژوهش اثر كمبود آّب (30 درصد ظرفيت مزرعه) بر ميزان بيان 4 ژن دخيل در مسير بيوسنتز پولگن مورد مطالعه قرار گرفت. افزايش سطوح بيان ژن‌هاي ليمونن سنتتاز، ليمونن هيدروكسيلاز، ايزوپيپريتنول دهيدروژناز و ايزوپيپريتنول ريداكتاز نشان داد كه تنش خشكي باعث ايجاد فرآيند مولكولي شده كه منتج به پاسخ‌دهي گياه با تغيير بيان ژن‌هاي دخيل در مسير بيوسنتز ماده مؤثره پولگن مي‌گردد.