بررسي مراحل فنولوژيك و عملكرد دانه سويا تحت تأثير عصاره جلبك و كيفيت اوليه بذر

بذرهاي سويا به دليل بالا بودن ميزان روغن در آن ها به انبارداري حساس هستند و سريع دچار فرسودگي مي شوند. فرسودگي بذور منجر به كاهش درصد و سرعت جوانه زني و در نهايت كاهش عملكرد دانه مي شود. اگرچه با روش هاي انبارداري مناسب مي توان سرعت فرسودگي را كاهش داد، اعمال برخي تيمارها نيز روي بذور فرسوده و يا محلول پاشي برخي مواد روي گياهان حاصل از اين بذور مي توانند بر بهبود عملكرد بذر مؤثر باشند. كاربرد مواد ضدپيري مانند عصاره جلبك در گياهان مي تواند به عنوان آنتي اكسيدان عمل كند و اثرات ناشي از فرسودگي را كاهش دهد. جهت ارزيابي مراحل فنولوژيك و عملكرد دانه سويا آزمايشي در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه صنعتي شاهرود طي دو سال زراعي 98-1397 و 99-1398 در سه تكرار اجرا شد. تيمارهاي آزمايش شامل كيفيت اوليه بذر در دو سطح (بذور نرمال و بذور فرسوده) و عصاره جلبك قهوه اي (Ascophyllum nodosum) در چهار سطح (شاهد، پرايمينگ، محلول پاشي و كاربرد توأم پرايمينگ و محلول پاشي با غلظت 3/0 درصد) بود. آزمايش به صورت فاكتوريل در قالب طرح پايه بلوك هاي كامل تصادفي اجرا گرديد. فرسودگي موجب كاهش معني دار 50/23 و 33/25 درصدي در سبز شدن گياهچه شد. پيش تيمار بذور نرمال و فرسوده با عصاره جلبك در سال اول موجب افزايش 33/16 و 33/7 درصدي اين صفت نسبت به عدم كاربرد عصاره جلبك شد. در سال دوم آزمايش كاربرد عصاره جلبك موجب افزايش 67/12 درصدي سبز شدن گياهچه در شرايط نرمال شد و در شرايط فرسودگي افزايش 33/8 درصدي با كاربرد عصاره جلبك به ثبت رسيد. در اين پژوهش اعمال فرسودگي سبب افزايش معني دار صفات فنولوژيكي در گياه سويا شد. استفاده از عصاره جلبك به صورت پرايمينگ و كاربرد توأم پرايمينگ و محلول پاشي برگي توانست سرعت وقوع صفات فنولوژيكي را تا سطح معني داري افزايش دهد. عملكرد دانه در گياهان حاصل از بذور فرسوده 69/32 درصد كمتر از گياهان شاهد شد. استفاده از عصاره جلبك به صورت پرايمينگ، محلول پاشي برگي و كاربرد توأم پرايمينگ و محلول پاشي برگي به ترتيب موجب افزايش  43/54، 69/15 و 85/87 درصدي عملكرد دانه نسبت به گياهان شاهد شد. در اين پژوهش كاربرد عصاره جلبك دريايي به صورت پرايمينگ بذري بهتر از حالت محلول پاشي برگي عمل كرد. مي توان پرايمينگ و تركيب توأم پرايمينگ و محلول پاشي با عصاره جلبك را جهت تسريع وقوع صفات فنولوژيكي در گياه سويا توصيه نمود. كاربرد توأم پرايمينگ و محلول پاشي عصاره جلبك جهت بهبود عملكرد دانه سويا در شرايط نرمال و فرسودگي توصيه مي شود.