تغييرات فيتوشيميايي گياه لعل كوهستان (Oliveria decumbens) در پاسخ به تنش شوري و كاربرد ساليسيليك‌اسيد

به‌منظور مطالعه تاثير تنش شوري و كاربرد محلول‌پاشي تنظيم‌كننده ساليسيليك اسيد بر صفات بيوشيميايي گياه لعل كوهستان، آزمايشي گلداني به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه شهيد چمران اهواز در 1400-1399 اجرا گرديد. فاكتورهاي آزمايش شامل چهار سطح شوري آب آبياري (1/1 (آب شهري)، 5/2، 5 و 5/7 دسي‌زيمنس بر متر) و چهار سطح كاربرد برگي تنظيم‌كننده ساليسيليك اسيد (صفر، 100، 200 و 500 ميلي‌گرم بر ليتر) بود. صفات بيوشيميايي گياه شامل ميزان كربوهيدرات محلول كل، پرولين، مالون‌دي آلدهيد، عناصر سديم و پتاسيم، فعاليت آنزيم‌هاي سوپراكسيد دسموتاز، كاتالاز، گاياكول پراكسيداز، آسكوربات پراكسيداز، پلي‌فنول اكسيداز و فنيل‌آلانين آمونيالياز گياه در ابتداي مرحله گلدهي، اندازه‌گيري شدند. اثر متقابل تنش شوري و محلول‌پاشي تنظيم‌كننده ساليسيليك اسيد كليه صفات گياه لعل كوهستان را به‌طور معني‌دار تغيير داد. كاربرد برگي 200 ميلي‌گرم در ليتر اين تنظيم‌كننده در گياهان تحت تنش شوري 5 دسي‌زيمنس بر متر ميزان كربوهيدرات محلول كل، پرولين، فعاليت آنزيم‌هاي سوپراكسيددسموتاز، كاتالاز، گاياكول پراكسيداز، آسكوربات پراكسيداز، پلي‌فنول اكسيداز را نسبت به تيمار شاهد افزايش داد. بالاترين ميزان فعاليت آنزيم‌هاي آسكوربات پراكسيداز و فنيل‌آلانين آمونيالياز نيز در محلول‌پاشي گياهان تحت تنش شوري 5 دسي‌زيمنس بر متر توسط غلظت 500 ميلي‌گرم در ليتر ساليسيليك اسيد به‌دست آمد اما تفاوت معني‌داري ميان اين غلظت و كاربرد 200 ميلي‌گرم در ليتر تنظيم‌كننده مذكور مشاهده نشد. بيش ترين ميزان غلظت عنصر پتاسيم و كمترين ميزان مالون‌دي آلدهيد و عنصر سديم برگ گياه لعل كوهستان نيز در تيمار گياهان تحت تنش شوري 5/2 دسي‌زيمنس بر متر توسط غلظت 200 ميلي‌گرم در ليتر تنظيم‌كننده ساليسيليك اسيد ثبت گرديد. تنظيم‌كننده ساليسيليك اسيد به عنوان يك پيام‌رسان بسيار مهم در سيستم دفاعي گياه از طريق افزايش تحريك فعاليت آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيدانت در گياه لعل كوهستان سبب كاهش اثرات منفي راديكال‌هاي آزاد، تخريب غشاء و توليد تركيب مالون‌ دي‌آلدهيد در تنش شوري 5 دسي‌زيمنس بر متر گرديد. از سوي ديگر، كاربرد اين تنظيم‌كننده با بالا بردن توان گياه در توليد تركيبات تنظيم‌كننده فشار اسمزي شامل كربوهيدرات‌هاي محلول و پرولين آسيب ناشي از تنش ثانويه كم‌آبي را كاهش داد. گياه لعل كوهستان به واسطه توانايي خود در افزايش توليد تركيبات اسموليت شامل كربوهيدرات‌هاي محلول و پرولين، فعال‌سازي آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيدانت و حفظ پايداري غشاءهاي سلولي، قادر به تحمل تنش شوري تا سطح 5  دسي‌زيمنس بر متر مي‌باشد. كاربرد غلظت 200 ميلي‌گرم در ليتر تنظيم‌كننده ساليسيليك اسيد نيز به دليل اثر مثبت بر ظرفيت آنتي‌اكسيداني و افزايش توليد تركيبات محافظ اسمزي در گياه بعنوان راهكاري جهت افزايش مقاومت گياه لعل كوهستان در برابر تنش مذكور، سودمند و قابل توصيه است.