اثر تنش خشكي بر ميزان پرولين، گلايسين‌بتائين، كربوهيدرات ، فنل و ميزان مالون-دي‌آلدهيد ژنوتيپ‌ها و هيبريدهاي بين‌گونه‌اي جنس پسته (Pistacia vera L.)

فرآيندهاي به نژادي از جمله تلاقي هاي هدفمند در جهت افزايش ميزان تحمل، مي تواند راهكاري مطمئن و دائمي براي كم كردن اثرات زيان بار تنش خشكي بر گياهان در نظر گرفته شود. بنابراين با توجه به اهميت محصول پسته در كشور به عنوان يك محصول استراتژيك و همچنين قرار گرفتن ايران در شرايط خشك و نيمه خشك، تحقيقات به منظور دستيابي به پايه هاي هيبريد  متحمل به خشكي ضروري مي باشد. آزمايش نخست به صورت گلداني و آزمايش دوم به منظور اندازه گيري اسموليت هاي آلي به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با چهار تكرار به ترتيب در گلخانه و آزمايشگاه تحقيقاتي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان در طي سال هاي 1398- 1397 به اجرا در آمدند. تيمارهاي آزمايش شامل 10 ژنوتيپ پسته احمد آقايي، اكبري، سرخه حسيني، گرمه، فندقي و هيبريد بين گونه اي (احمد آقايي × اينتگريما، اكبري × اينتگريما، سرخه حسيني × اينتگريما، گرمه × اينتگريما و فندقي × اينتگريما ) و سه سطح خشكي شامل شاهد (ظرفيت زراعي)، تنش ملايم (65 درصد ظرفيت زراعي) و تنش شديد (30 درصد ظرفيت زراعي) بودند كه 84 روز روي دانهال هاي سه ماهه پسته اعمال شدند. با افزايش سطوح خشكي، غلظت پرولين، گلايسين بتائين، كربوهيدارات هاي محلول كل (TSC)، فنل و مالون دي آلدهيد (MDA) در برگ ژنوتيپ هاي مورد مطالعه افزايش معني داري يافتند. ژنوتيپ فندقي بيش ترين غلظت مالون دي آلدهيد (280.23 درصد) و ژنوتيپ هاي هيبريد سرخه حسيني × اينتگريما، احمد آقايي × اينتگريما و اكبري × اينتگريما به ترتيب با ميزان 70.18، 76.70، 81.03 درصد كم ترين افزايش را در خصوص غلظت مالون دي آلدهيد برگ بين دانهال ها نسبت به شاهد نشان دادند. پايه هاي دانهالي واكنش هاي متفاوتي به تنش خشكي نشان دادند به طوري كه متحمل ترين آن ها به ترتيب پايه هاي دورگه سرخه حسيني × اينتگريما، احمد آقايي × اينتگريما و اكبري × اينتگريما بود. بنابراين بر اساس نتايج پژوهش حاضر به نظر مي رسد بتوان از پايه هاي مورد نظر به عنوان ژنوتيپ هاي متحمل به خشكي در مناطق خشك استفاده كرد.