تأثير بسترهاي مختلف كشت و هرس هوايي ريشه بر رشد گياه خربزه درختي (Carica papaya)

خربزه درختي (Carica papaya)، ميوه‌اي گرمسيري است كه كاربردهاي دارويي و غذايي فراواني دارد. انتخـاب بسـتر كشـت مناسب يكي از اهداف مهم در بهبود رشد دانهال درختان ميوه مي‌باشد. همچنين انجام هرس هوايي ريشه جهت توليد نهال‌هايي با سيستم ريشه‌اي منشعب و مستحكم از عوامـل موثر در پرورش گياهان است. به‌منظور مطالعه تأثير بسترهاي مختلف كشت و هرس هوايي ريشه بر رشد گياه خربزه درختي (Carica papaya) آزمايشي در قالب طرح آماري كاملاً تصادفي با سه تكرار انجام شد، تيمارها شامل بسترهاي كاشت (كوكوپيت 100 درصد، پيت‌ماس 100 درصد، كوكوپيت 70 درصد + پرليت 30 درصد و پيت‌ماس 70 درصد + پرليت 30 درصد) و انجام يا عدم انجام هرس هوايي ريشه بودند كه در سال 1401 در گلخانه‌اي واقع در شهرستان پاكدشت، شهرك گلخانه‌اي گلفام اعمال شد. بذرها در نيمه مهرماه در سيني‌هاي كشت حاوي بسترهاي كاشت مورد نظر كشت گرديد و جهت انجام هرس هوايي ريشه در تيمارهاي مورد نظر برش‌هاي افقي در ديواره حفره‌هاي سيني كشت ايجاد شد و پس از 50 روز از كاشت بذرها نمونه‌ها جهت ارزيابي صفات وزن تر و خشك اندام هوايي گياهچه، طول بلندترين ريشه، ارتفاع گياهچه، طول ميانگره، تعداد گره، سطح برگ، محتواي كلروفيل كل و فعاليت آنزيم‌هاي پراكسيداز، كاتالاز و سوپراكسيد ديسموتاز به آزمايشگاه منتقل شدند. نتايج نشان داد، تيمارها تأثير معني‌داري بر صفات مورد ارزيابي داشتند. بيشترين وزن تر و خشك اندام هوايي گياهچه، طول بلندترين ريشه، ارتفاع گياهچه، طول ميانگره و تعداد گره در بستر كشت پيت‌ماس 70 درصد + پرليت 30 درصد + عدم انجام هرس هوايي ريشه مشاهده شد. بيشترين سطح برگ در تيمار بستر كاشت پيت‌ماس 100 درصد + عدم انجام هرس هوايي ريشه و بيشترين محتواي كلروفيل كل در تيمار پيت‌ماس 70 درصد + پرليت 30 درصد + انجام هرس هوايي ريشه به‌دست آمد. فعاليت آنزيم‌هاي پراكسيداز، كاتالاز و سوپراكسيد ديسموتاز نيز در تيمار پيت ماس 100 درصد + انجام هرس هوايي ريشه نيز بيشترين بود. با توجه به نتايج به دست آمده، بسترهاي مختلف ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي مختلفي دارند كه مي توانند بر رشد گياه تاثير گذار باشند، در اين پژوهش كشت بذر خربزه درختي در بستر كشت حاوي پيت‌ماس 70 درصد و پرليت 30 درصد و عدم انجام هرس هوايي ريشه به عنوان بهترين تيمار موثر بر رشد گياه خربزه درختي (Carica papaya) پيشنهاد مي‌شود.