ارزيابي عملكرد كمي و كيفي هيبريدهاي نوين چغندر قند در شرايط اقليمي نير

امروزه پس از حدود 200 سال سابقه چغندرقند، حدود 40 درصد ساكارز مورد نياز انسان از طريق اين محصول تامين مي شود. 1.8 درصد از چغندرقند كشور در استان اردبيل توليد مي شود. عوامل بيماري ‌زاي برگ و ريشه چغندرقند از جمله عواملي هستند كه بر كميت و كيفيت محصولات چغندرقند تأثير مي‌ گذارند و در بسياري از موارد مانع توسعه و حتي محدود شدن كشت اين محصول مي ‌شوند. اين آزمايش به منظور ارزيابي صفات مختلف كمي و كيفي چغندرقند (20 هيبريد) چغندرقند در مزرعه‌ تحقيقاتي نير با استفاده از طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال 1397-1398 اجرا گرديد. براي اين مطالعه 20 هيبريد منوژرم چغندرقند كه در ايستگاه تحقيقات كشاورزي اردبيل توليد شده بود به همراه 9 والد پدري و مادري استفاده شد. براي تعيين صفات موثر بر عملكرد ريشه و عملكرد قند و درصد قند قابل استحصال از تجزيه كلاستر و براي تعيين ضريب همبستگي از روش پبرسون استفاده شد. نتايج نشان داد كه صفات درصد پوشش سبز مزرعه، تعداد بوته و ميزان سديم و پتاسيم در سطح احتمال پنج درصد و صفات تعداد ريشه كل و منشعب، ميزان نيتروژن مضره، ضريب آلكاليته، درصد قند ملاس، عملكرد قند ناخالص و خالص، عملكرد ريشه و نمره سبزي- زردي در سطح احتمال يك درصد تفاوت معني‌ داري در بين هيبريد ها داشتند. همچنين براي صفت تعداد بوته هيبريد 17 و تعداد ريشه هيبريد شماره 7 نسبت به بقيه هيبريد‌ها برتر بودند. در تحقيق حاضر، حداكثر آلودگي به بيماري ريزومانيا (13.7 درصد) در هيبريد شماره 9 مشاهده شد و كمترين مقدار آن متعلق به دو هيبريد شماره 10 و 12 بود. بيشترين ميزان سديم و پتاسيم در هيبريد 15 بود، در حالي‌ كه هيبريد شماره 20 بالاترين ميزان نيتروژن مضره را داشت. هيبريد 3 بالاترين ضريب آلكاليته را داشت، در صورتي ‌كه بالاترين درصد قند ملاس به هيبريد 15 تعلق داشت. بالاترين عملكرد قند ناخالص، خالص و ريشه (به ترتيب 10.69، 8.193 و 85.59 تن در هكتار) از هيبريد 12 به دست آمد و كمترين مقادير اين صفات متعلق به هيبريد 3 بود. به طور كلي از نظر شاخص ‌هاي عملكردي هيبريدهاي شماره 3، 12 و 15 مناسب ترين هيبريدها نسبت به ساير هيبريدها بودند.