مطالعه سميت تدخيني چند اسانس‌ گياهي بر كنه‌ي بنه زعفران Rhizoglyphus robini Claparède (Acari: Acaridae) در شرايط آزمايشگاهي

زعفران يا طلاي سرخ يكي از  محصولات استراتژيك كشاورزي است كه پتانسيل صادرات غيرنفتي بسيار بالايي براي كشور دارد. با توجه به ممنوعيت استفاده از سموم شيميايي مصنوعي عليه آفات زعفران و روند رو به رشد كاشت اين محصول در كشور و همچنين اهميت توليد بذر گواهي شده محصولات كشاورزي، يافتن راه‌هاي كنترل غير‌شيميايي آفت و توليد پياز سالم زعفران، اجتناب ناپذير مي باشد. در اين ميان، كنه زعفران Rhizoglyphus robini Claparède  يكي از مهم ترين آفات زعفران بوده كه هرساله خسارت زيادي به پياز و محصول زعفران وارد مي سازد. در مطالعه‌ي حاضر سميت اسانس‌هاي گياهي از خانواده كاسني (Compositae) شامل گياه درمنه Artemisia sieberi Besser، تلخه Acroptilon repens (L.)، كاسني Cichorium intybus L. و بومادران Achillea millefolium L. روي كنه ماده بالغ زعفران در شرايط آزمايشگاه ارزيابي شد. زيست سنجي به روش تدخيني در داخل پتري ديش 5 سانتي‌متري در تاريكي مطلق، رطوبت نسبي 70 درصد و دماي 26 درجه به مدت 24 ساعت انجام شد. براي هر اسانس 6 غلظت و براي هر غلظت 3 تكرار در نظر گرفته شد. نتايج نشان داد كه اسانس درمنه با  ppm160.09=LC50 داراي بيشترين و اسانس كاسني با ppm 440.12=LC50 داراي كمترين ميزان سميت بر كنه بنه زعفران بودند. همچنين بيشترين شيب رگرسيون غلظت- مرگ و مير در اثر اسانس تلخه (0.719±5.801) و كمترين آن در اثر اسانس هاي درمنه و بومادران مشاهده گرديد. بر اساس نقطه شروع سميت، اسانس درمنه با بيشترين مقدار عرض از مبداء (0.323±2.177-) سريعترين سميت اوليه را بر كنه در غلظت ppm33.21 ايجاد نمود.