ارزيابي قابليت گل‌آوري بنه‌هاي زعفران (Crocus sativus L.) تحت شرايط مزرعه‌اي و كنترل‌شده در منطقه دشت ساري

پژوهش حاضر به‌منظور دستيابي به بهترين شيوه كاشت و حصول حداكثر عملكرد گل و كلاله زعفران (Crocus sativus L.) در دشت ساري طي دو مرحله انجام شد. مرحله اول در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري در طي سال‌هاي 1401-1400 به‌صورت كرت‌هاي خرد شده و در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل عمق زهكش (جوي) 15، 30 و 45 سانتي‌متر در كرت‌هاي اصلي و سه فاصله زهكش (عرض پشته) 50، 100 و 150 سانتي‌متر در كرت‌هاي فرعي بود. در مرحله دوم نگهداري بنه هاي توليد شده به‌مدت 3 ماه در محيط انكوباسيون و سپس انتقال بنه ها به دو محيط متفاوت هواكشت و مزرعه جهت ارزيابي عملكرد گل و كلاله زعفران صورت گرفت. صفات اندازه گيري شده شامل تعداد گل توليد شده، متوسط وزن گل و وزن كلاله خشك در شرايط مزرعه و هواكشت و همچنين ميزان سافرانال، پيكروكروسين و كروسين در شرايط هواكشت بود. ارزيابي صفات زايشي زعفران در شرايط هواكشت نشان داد كه با افزايش عمق زهكش و كاهش فاصله زهكش صفاتي مانند تعداد گل، وزن گل و وزن خشك كلاله افزايش يافت؛ به‌طوري‌كه‌ تيمار عمق زهكش 30 سانتي‌متر با فاصله زهكش 100 سانتي‌متر بالاترين مقادير و افزايشي معادل 41، 40 و 45 درصد نسبت به ميانگين مقادير در كمترين عمق زهكش را نشان داد. البته اختلاف معني داري با تيمار عمق زهكش 45 سانتي متر و فاصله زهكش 100 سانتي متر وجود نداشت. علاوه ‌براين، نتايج نشان داد كه با افزايش عمق زهكش و همچنين افزايش فاصله زهكش ميزان پيكروكروسين كاهش يافت و همچنين اختلاف معني داري بين تيمارهاي مختلف براي ميزان كروسين مشاهده نشد. مقايسه صفات زايشي گياه در دو شرايط هواكشت و مزرعه نشان داد كه تعداد گل، وزن تر گل و وزن خشك كلاله در شرايط مزرعه نسبت ‌به هواكشت به‌ترتيب معادل 21، 20 و 12 درصد كاهش يافت. به‌طور كلي، نتايج حاكي از آن بود كه جهت دستيابي به بالاترين توليد زعفران در اراضي ساحلي، تكثير بنه در مزرعه و در بسترهايي با عمق و فاصله زهكش به‌ترتيب 30 و 100 سانتي‌متري و سپس گل گيري بنه هاي توليدي در شرايط هواكشت مي تواند شيوه اقتصادي مناسبي براي كشت يكساله زعفران در منطقه دشت ساري باشد.