پاسخ رشدي بنه هاي دختري زعفران به شرايط نگهداري بنه مادري در طي دوره ركود تابستانه

شرايط نگهداري بنة مادري زعفران در طي دورة ركود تابستانه، شامل مراحل خواب حقيقي و خواب ظاهري، رشد رويشي و فرايند توليد بنه هاي دختري را تحت تأثير قرار مي دهد و از اين رو انجام مطالعات علمي در اين زمينه ضروري است. در اين راستا، آزمايشي مزرعه اي در قالب طرح  بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال زراعي 99-1398 در شهرستان قاينات اجرا شد. تيمارهاي آزمايش عبارت بودند از: 1- كشت بنه ها در 15 خرداد ماه و استقرار در دماي محيط، 2- كشت بنه ها در 15 خرداد ماه + مصرف بقاياي گياهي، 3- كشت بنه ها در 15 خرداد ماه + انجام آبياري تابستانه،  4- نگهداري بنه ها در محيط آزاد (سايه و دماي 30 تا 32 درجة سانتي گراد) به مدت سه ماه و كشت آن ها در 15 شهريور، 5- نگهداري بنه ها در انكوباتور (دماي ثابت 25 درجه سانتي گراد و محيط تاريك) به مدت سه ماه و كشت آن ها در 15 شهريورماه، 6- نگهداري بنه ها در انكوباتور (با دماي متغير 20، 25 و مجدد 20 درجة سانتي گراد و به مدت يك ماه در هر دما) و كشت آنها در 15 شهريورماه و 7- نگهداري تلفيقي بنه ها در محيط آزاد (دو ماه از 15 خرداد تا 15 مرداد) و انكوباتور (يك ماه در دماي 25 درجه سانتي گراد از 15 مرداد تا 15 شهريور) و كشت آنها در  15 شهريورماه. صفات مورد مطالعه شامل طول، تعداد و وزن برگ، تعداد و وزن كل بنه هاي دختري، وزن بنه دختري اصلي، متوسط وزن بنه و نيز تعداد و عملكرد بنه هاي دختري در گروه هاي وزني مختلف بودند. نتايج نشان داد كه تيمار كشت گياه در 15 خرداد همراه با مصرف بقاياي گياهي بيشترين مقادير طول و تعداد برگ (به ترتيب 35 سانتي متر و 9 عدد در بنه) را سبب گرديد. انكوباسيون بنه ها در دماي متغير و سپس كشت آنها در شهريور منجر به افزايش معني دار وزن كل بنه هاي دختري شد، در حالي كه  انكوباسيون در دماي ثابت و كشت در شهريورماه بيشترين اثر را بر تعداد بنه در واحد سطح داشت (2022 عدد در متر مربع). بيشترين و كمترين مقدار متوسط وزن هر بنة دختري به ترتيب در تيمارهاي كشت در خرداد + مصرف بقاياي گياهي (7.23 گرم) و انكوباسيون در دماي ثابت (2.22 گرم) + كشت در شهريور حاصل شد؛ كه در مقايسه با متوسط وزن بنه هاي مادري كشت شده (15 گرم) كاهش يافت. تيمار كاشت در خرداد + مصرف بقاياي گياهي باعث كاهش تعداد بنه هاي ريز با وزن كمتر از 6 گرم و افزايش تعداد بنه هاي دختري در گروه هاي وزني 9 تا 12 و 12 تا 15 گرم شد. نگهداري بنه هاي مادري در دماي متغير انكوباتور + كشت در شهريور منجر به افزايش تعداد و عملكرد بنه هاي دختري با وزن بيش از 15 گرم شد. در مجموع، تيمارهاي كاشت بنه در خرداد همراه با مصرف بقاياي گياهي و نگهداري بنه هاي مادري در دماي متغير انكوباتور و سپس كاشت آنها در شهريور كه به ترتيب 66  و 61 درصد از عملكرد بنه هاي دختري توليد شده در آن ها در گروه هاي وزني بيش از 9 گرم قرار گرفتند، به عنوان تيمارهاي برتر از نظر بهبود رشد بنه هاي دختري زعفران شناسايي و معرفي شدند.